Ixshidiylar




Ixshidiylar  — Suriya va Misrda hukmronlik qilgan yarim mustaqil turkiy sulola (935—969). Asoschisi — Fargʻona ixshidlarn naslidan Muhammad Ixshid ibn Tugʻj (Tagʻaj) (882-946). Bobosi — Joff (?—861) Fargʻona amirlaridan boʻlib, xalifa Muʼtasim (833—842) yollanma qoʻshinida xizmat qilgan. Otasi Tugʻj esa tuluniylaragm Xumoravayh davri (884—895)da Damashq va Tiveriada (Oʻrta dengizning shar-qiy sohilidagi viloyat) noibi boʻlgan. Muqammad avval xalifa Muqtadir (908—932)ning Ramla va Damashkdagi, soʻng xalifa Roziy Billoh (934— 940)ning Misr, Suriya va Mesopota-miyadagi noibi darajasiga koʻtarilgan (935—941). 938 yil u „ixshid“ unvonini qabul qilgan. 942 yil Makka va Malina ham uning tasarrufiga oʻtkazilgan. Misr va Suriya fotimiylar tomonidan ishgʻol etilgach, I. hukmronligi barham topgan (969).

Sulola vakillari: Muhammad Ixshid ibn Tugʻj (935—946), Abulqosim Ungur ibn Ixshid (946—960), Abu-lhasan Ali ibn Ixshid (960—966), Abulmisk Kofur (966—968), Abulfa-voris Ahmad ibn Ali (968—969).

Manbalar






uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Ixshidiylar — Oʻrta asr Islom olamida, ayniqsa Misr va Suriyada hukm surgan turkiy kelib chiqishga ega dinastiya. Ular 9-asr oxiri va 10-asr boshlarida barqaror hokimiyat oʻrnatishgan va oʻz davrida siyosiy va madaniy sohada muhim rol oʻynashgan.

Tarixiy asoslar va kelib chiqishi

Ixshidiylar sulolasi nomini uning asoschisi Muhammad ibn Tughj Ixshiddan olgan. Muhammad ibn Tughj turk aslli harbiy rahbar va siyosatchi boʻlib, Abbosiylar davlatida yuqori lavozimlarni egallagan. U 935 yilda Misr, Suriy va Arabistonning ayrim qismlarini o'z nazoratiga olgan va de-fakto mustaqil hukmdor sifatida hukmronlik qilgan.

Siyosiy faoliyati

Ixshidiylar davrida Misr iqtisodiy jihatdan barqarorlashdi, savdo va qishloq xoʻjaligi rivojlandi. Ularning boshqaruvi ostida Misr muhim savdo markazi boʻlib, Qizil dengiz orqali Hind okeani va Oʻrta yer dengizi o‘rtasidagi savdo aylanmasi kuchaygan. Shuningdek, Suriyada gʻarbiy islom dunyosidagi siyosiy nizolar va mojarolar ham ta'sir ko‘rsatgan.

Madaniy va ijtimoiy rivojlanish

Ixshidiylar davrida ilm-fan, madaniyat va san'at rivojlandi. Misrda madrasalar qurildi, diniy va dunyoviy ta'lim tarqaldi, shuningdek, me'morchilik va tasviriy san'at ham gullab-yashnadi.

Sulolaning tugashi

Ikhshidiylar sulolasi 969 yilda Fatimiylar tomonidan bosib olinishi bilan tugadi. Fatimiylar Misr va atrofidagi hududlarda o'z hukmronligini o'rnatdi va ijtimoiy-siyosiy hayotga yangi tizimlar kiritdi.

Xulosa

Ixshidiylar sulolasi Misr va Sharqiy Shimoliy Afrikada qisqa, ammo barqaror hukmronlik qilgan, iqtisodiy va madaniy rivojlanishga xizmat qilgan muhim sulola sifatida tarixda o‘rin egallaydi. Ular o‘rta asrdagi mahalliy hukmdorlik tizimining bir qismi sifatida, Abbosiylar xalifaligi boshqaruvidan munosabatda mustaqil siyosiy markaz yaratishga muvaffaq bo‘ldilar.



Loyiha rivoji uchun hayriya qiling: 9860 3501 4465 8134. @Shaka_rj
Maqsad sun'iy intellekt javoblarini ko'paytirish

Uzpedia.uz