Issiqlik qarshiligi
Termik qarshilik , issiqlik qarshiligi — jism (uning sirti yoki qatlami)ning molekulalarning issiqlik harakati tarqalishiga toʻsqinlik qilish xususiyati. Toʻliq, sirtki va qatlam Termik qarshiliklari farklanadi. Toʻliq Termik qarshilik — bir jism (sirt, qatlam) dan ikkinchisiga issiqlik uzatish koeffitsiyentiga teskari miqdor, sirtki Termik qarshilik — bir jism sirti bilan ikkinchi jism sirti orasida issiqlik almashinish koeffitsiyentiga teskari miqdor, qatlam Termik qarshilikgi — shu qatlam qalinligining uning issiklik oʻtkazish koeffitsiyentiga nisbatiga teng miqdor. Murakkab tizim (mas., koʻp qatlamli issiqlik izolyatsiyasi) Termik qarshilikgi uning alohidaalohida qismlari Termik qarshiliklari yigʻindisiga teng. Termik qarshilik son jihatdan issiklik oqimi birligi (1Vt/m2) ni jism sirtiga yoki modda qatlami orqali uzatish uchun zarur temperatura bosimiga teng. U m2K/Vt orqali ifodalanadi. Termik qarshilik ni bilish issiqlik texnikasi, qurilishda, binolarni isitish va boshqa sohalarda juda muhim (qarang Issiqlik almashinishi, Issiqlik oʻtkazuvchanlik, Issiqlik harakati).
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Issiqlik qarshiligi — bu materialning issiqlik oqimiga qarshi ko‘rsatgan qarshiligidir. Boshqacha qilib aytganda, u orqali issiqlik qanday tezlikda o‘tishini cheklovchi xususiyatdir. Issiqlik qarshiligi materialning issiqlik o‘tkazuvchanligi, o‘lchamlari va shakliga bog‘liq bo‘ladi.
Issiqlik qarshiligining asosiys formulasi quyidagicha ifodalanadi:
[
R = \frac{L}{k \cdot A}
]
Bu yerda:
- ( R ) — issiqlik qarshiligi (K/W yoki °C/W)
- ( L ) — materialning qalinligi (m)
- ( k ) — issiqlik o‘tkazuvchanligi (W/m·K)
- ( A ) — issiqlik oqimi o‘tadigan maydon (m²)
Issiqlik qarshiligi yuqori bo‘lgan materiallar issiqlikni kamroq o‘tkazadi, ya’ni ular issiqlik izolyatsiyasi sifatida yaxshi ishlaydi. Masalan, ko‘pchilik izolyatsiya materiallari past issiqlik o‘tkazuvchanlikka ega bo‘lib, bu ularning issiqlik qarshiligini oshiradi.
Issiqlik qarshiligi texnikada quyidagi sohalarda muhim ahamiyatga ega:
- Uy-joy va sanoat binolarini issiqlik izolyatsiyasi
- Elektr jihozlari va chiplarning issiqlik boshqaruvi
- Termoyadro reaktorlarida va boshqa energiya tizimlarida
Misol uchun, agar devor qalinligi 0,3 m, issiqlik o‘tkazuvchanligi 0,04 W/m·K, maydoni esa 10 m² bo‘lsa, unda uning issiqlik qarshiligi:
[
R = \frac{0,3}{0,04 \times 10} = \frac{0,3}{0,4} = 0,75 \, K/W
]
Demak, yuqoridagi devor orqali issiqlik oqimi cheklangan va issiqlik yo‘qolishi kamaygan bo‘ladi.
Xulosa qilib aytganda, issiqlik qarshiligi materialning issiqlik izolyatsiyasini baholashda muhim mezondir va energiya tejash, binolarni issiq yoki sovuqdan himoya qilishda katta ahamiyatga ega.