Isroilda olmos sanoati

Isroil olmos sanoati ulgurji savdo uchun sayqallangan olmos ishlab chiqarishda jahon iqtisodiyotida muhim rol oʻynaydi. 2010-yilda Isroil olmos ishlab chiqarish boʻyicha Kimberley jarayonini sertifikatlash sxemasining raisi deb topildi. 2016-yil holatiga koʻra, qayta ishlangan olmoslar Isroil umumiy eksportining 23,2 foizini tashkil etgan hamda ular mamlakatning eng yirik eksport mahsuloti hisoblanib, jahon ishlab chiqarishining 12 foizini tashkil etadi.

Tarixi

Isroil davlatidan oldingi olmos ishlab chiqarish sanoati

Isroil olmos sanoati 1937-yilda, Isroil davlati tashkil topishidan oʻn bir yil oldin tashkil topgan. Dastlabki faoliyati Petah Tikva shahrida Belgiyadan koʻchib kelgan Asher Anshel Daskal va Zvi Rosenberg, Ruminiyadan ikki mutaxassis boshchiligida olmos sayqallash zavodi ochilishi bilan boshlangan. 1938-yilda mamlakatga olib kiriladigan qoʻpol toshlar uchun 15% import boji olib tashlangan. 1944-yilga kelib sanoatda 33 ta zavodda 3300 ta ishchi ish boshlagan, ularda 1320000 funt sterling kapital mablagʻ qoʻyilgan, ular asosan yahudiylar boʻlgan. Eksport qiymati koʻproq AQSh, Kanada va Hindistonga 3,200,000 funt sterlingdan oshib ketgan. Bu natija oʻsha yili Falastindan majburiy eksport qilingan barcha tovarlarning eng katta qiymatini tashkil qilgan.

1944-yildan 1948-yilgacha ushbu sanoat qonunbuzarliklarning koʻpayishi oqibatida inqirozga yuz tutgan va 1948-yil fevralida butunlay yopilgan.

Isroil davlatining birinchi yillarida olmos sanoati

Isroil davlati rasman eʼlon qilingandan keyin, isteʼmol iqtisodiyoti urush iqtisodiyotiga oʻzgardi. Bu olmos sanoati inqirozini eng yuqori choʻqqiga olib keldi. Chunki davlat urushdan vayron boʻlgan boshqa koʻplab iqtisodlarni qayta tiklash uchun kurashayotgan edi. Isroil tashkil topishining dastlabki oʻn besh yilida olmos va Jaffa apelsinlari yangi davlatning asosiy eksport mahsuloti boʻlib qoldi. 1948-yilgi inqirozdan soʻng eng past darajaga yetgan olmos sanoati urushdan keyin oʻsishda davom etdi va olmos sanoatida jahon yetakchiligini ishlab chiqishni boshladi.

Hozirgi holati

XXI asr boshlaridan hozirgacha Isroil Belgiya va Hindiston qatorida sayqallangan olmos ishlab chiqarish boʻyicha dunyodagi uchta eng yirik markazdan biri hisoblanadi. Isroilning toza sayqallangan olmos eksporti 2012-yilda 22,8 foizga kamaydi, chunki sanoat mablagʻi 2011-yilda 7,2 milliard dollardan 5,56 milliard dollargacha pasaygan edi. Dagʻal olmosning sof eksporti 20,1 foizga kamayib, 2,8 milliard dollarni, sayqallangan olmosning asl eksporti esa 24,9 foizga kamayib, 4,3 milliard dollarni, sof qoʻpol olmos importi esa 12,9 foizgacha tushib, 3,8 milliard dollarni tashkil qilgan. Amerika Qoʻshma Shtatlari sayqallangan olmoslar bozori umumiy eksport bozorining 36 foizini egallagan boʻlib eng yirik bozor hisoblangan. 28 foiz bilan Hong Kong ikkinchi, Belgiya esa 8 foiz bilan uchinchi oʻrin tashkil etgan.

2007-yilda olmoslar Isroilning umumiy eksportining deyarli 24 foizini tashkil qilganda, mamlakatda jahon olmoslarining 12 foizi (ularning qiymati boʻyicha) sayqallangan. 2010-yilda bu koʻrsatkich 9 foizga kamayadi. 2016-yilgi hisoblashlar boʻyicha olmoslar Isroilning umumiy eksportining 28% ni tashkil etgan va hali ham jahon ishlab chiqarishining 12% ni tashkil etadi.

Savdo infratuzilmasi

Isroil olmos sanoati Tel-Aviv tumani Ramat Gan shahrida joylashgan „Olmos shaharchasi“ da tashkil qilingan. Korxona toʻrtta binodan iborat boʻlib, ularni oʻzaro yoʻlak bogʻlab turadi. Barcha savdo jarayonlari ushbu majmuada amalga oshiriladi. Shaharchada dunyodagi eng katta olmos savdo maydonchasi boʻlgan olmos minorasi mavjud.

Isroil hukumati tomonidan Isroil olmos sanoati bilan hamkorlik qiladigan tashkilot va muassasalarga vakillik qilish maqsadida Isroil olmos instituti notijorat sanoat tashkiloti moliyalashtirilgan.

Sanoat tamoyillari

Isroil olmos sanoati oʻz olmoslarining 100% tabiiy ravishda ishlab chiqarilishini kafolatlaydi. Kimberli jarayoni sertifikatlash sxemasida ishtirok etib qonli olmoslarning savdoga aralashmasligini taʼminlaydi. Lekin, baʼzi inson huquqlari himoyachilari Kimberli jarayoni konfliktli olmoslarini juda tor miqyosda taʼriflaydi va ular faqat kesilmagan toshlar bilan bogʻliqligini, bu orqali Isroilning olmos kesish sanoatiga eʼtibor bermasligini aytadi. „Boycott, Divestment and Sanctions" kompaniyasi Isroilda qayta ishlangan olmoslarni ziddiyatli olmoslar deb hisoblaydi.

Manbalar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Isroilda olmos sanoati haqida ma’lumot

Isroil olmos sanoati nisbatan kichikroq va boshqa mamlakatlardagiga qaraganda kamroq rivojlangan bo‘lsa-da, u diqqatga sazovor o‘ziga xos jihatlarga ega va asosan innovatsion, yuqori texnologiyalarga asoslangan faoliyatni o‘z ichiga oladi.

Isroilda olmos sanoatining asosiy yo‘nalishlari

Olmoslarni qayta ishlash va savdo Isroil olmos sanoatida asosan olmoslarni qayta ishlash, ya’ni tozalash, kesish va polirovka qilish ishlariga e’tibor qaratiladi. Israilda dunyoda mashhur bo‘lgan olmos kesish fabrikalari joylashgan bo‘lib, ular yuqori sifatli, nozik ishlangan olmos ta’mirlariga ixtisoslashgan. Isroil olmos sanoati ayniqsa, kichik va o‘rta hajmdagi olmoslarni qayta ishlashga urg‘u beradi.
Olmos ishlab chiqaruvchi kompaniyalar Isroilda olmos sanoati bir necha yirik va o‘rta kompaniyalar orqali rivojlangan. Ular dunyo bozorlariga yuqori sifatli olmos mahsulotlarini taqdim etadi. Shuningdek, Isroilda olmos savdosi va tuxumchilik xizmatlari rivojlangan.
Innovatsiyalar va texnologiya Isroil yuqori texnologiyali mamlakat sifatida, olmos sanoatida ham yuqori texnologiyalarni qo‘llashga intiladi. Masalan, lazer texnologiyalari yordamida olmoslarni kesish va qayta ishlash sifatini oshirish, shuningdek, yangi usullar ishlab chiqish yo‘nalishida izlanishlar olib boriladi.
Olmos sanoatining iqtisodiy ahamiyati Isroilda olmos sanoati mamlakat iqtisodiyotining kichik qismiga taalluqli bo‘lsa-da, eksport salohiyati yuqori. Ayniqsa, juda narsalar ta’mirlash va zargarlik sanoatiga hissa qo‘shadi. Bundan tashqari, olmos sanoati mamlakatda ish o‘rinlari yaratishda va xorijiy investitsiyalarni jalb qilishda muhim o‘rin tutadi.

Isroil olmos sanoatining global bozordagi o‘rni

Isroil dunyodagi olmos bozorida Afrika yoki Rossiya kabi yirik olmos ishlab chiqaruvchi mamlakatlar bilan solishtirganda kichikroq o‘rniga ega. Lekin u olmoslarni qayta ishlash va zargarlik mahsulotlari yaratish sohasida o‘ziga xos raqobatdosh afzalliklarga ega. Ayniqsa, Yaqin Sharq va Evropa bozorlariga yaqinligi sababli, Isroil olmos sanoati geografik jihatdan ham o‘ziga qulay joylashgan.

Xulosa

Isroilda olmos sanoati asosan yuqori sifatli qayta ishlashga qaratilgan kichik va o‘rta darajadagi tarmoqdir. U yuqori texnologiyalar va innovativ usullarni qo‘llashi bilan ajralib turadi. Mamlakatning iqtisodiy manfaatlari va xalqaro savdodagi ishtiroki uchun muhim ahamiyat kasb etadi, lekin ishlab chiqarish hajmi va tabiiy resurslar jihatidan ko‘plab boshqa mamlakatlardan kichikdir. Shunga qaramay, u o‘zining sifat va texnologiya sohasidagi kuchli tomonlari bilan global olmos bozorida barqaror o‘rin tutmoqda.