Islom manbalari

Islom manbalari - Islom dini, ta’limoti, huquqshunosligi, uning barcha nazariy va amaliy jihatlari islom manbalarida aks etgan. Islom manbalari sifatida Qur’oni karim, hadisi sharif, ijmo, qiyos, mujtahid olimlarning islom ta’limotiga bag‘ishlangan asarlari kiradi. Islomning asosiy manbai Qur’oni karim sanaladi. Unda Muhammad (s.a.v.)ga 23 yil davomida Makka va Madina shahrida nozil qilingan oyatlar o‘z aksini topgan. Islom ta’limotining joriylashtirish jarayonida yuzaga kelgan masalalar bo‘yicha yechim Muhammad (s.a.v.) sunnatlari-hadislarida bayon etilgan. Fiqhiy masalalar yechimida manba sifatida ijmo, qiyos ham e’tirof etiladi. Yurtimiz ulamolarining islom dinining turli sohalari bo‘yicha, jumladan, Abu Mansur Moturidiyning aqida bo‘yicha “Kitobu-t-tavhid”, Burhoniddin Marg‘inoniyning “Hidoya” kabi asarlari ham islom manbalari sanaladi.

Manbalar

Adabiyotlar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Islom dini o‘z manbalariga ega bo‘lib, ularni bilim olish va amal qilish uchun asos sifatida qabul qiladi. Islom manbalari asosan ikki asosiy turga bo‘linadi: asosiy va ikkilamchi manbalar.

Asosiy Islom manbalari

Qur’on
Qur’on — Islom dinining eng muqaddas kitobi hisoblanadi. U Alloh tomonidan Payg‘ambar Muhammadga (s.a.v) vahiy yo‘li bilan yuborilgan. Qur’on Alloh so‘zi sifatida, din va dunyo hayotining barcha jihatlarini qamrab olgan qonuniy, axloqiy, ijtimoiy va ma’naviy ko‘rsatmalar to‘plamidir. Islomda Qur’on eng yuqori manba sanalib, barcha hukmlar undan olinadi.
Hadis
Hadislar — Payg‘ambar Muhammadning (s.a.v) so‘zlari, amallari va tasdiklari yozilgan rivoyatlardir. Hadislar Qur’onga sharh va tafsilot bo‘lib xizmat qiladi. Ular Islom shariatining qoidalarini to‘ldiradi va Qur’onda aniq bo‘lmagan jihatlarni tushuntiradi. Hadislar ishonchli islom olimlari tomonidan to‘plangan va tasniflangan, eng mashhur to‘plamlar «Sahih al-Buxori», «Sahih Muslim», «Sunan Abu Dawud» va boshqalardir.

Ikkilamchi Islom manbalari

Ijmo' (jamiyatning konsensusi)
Islom olimlari va mutaxassislari o‘rtasida ma’lum bir masala bo‘yicha kelishuv bo‘lsa, bu ham shariat manbai hisoblanadi. Ijmo’ dinning rivojlanishi va zamonaviy muammolarga yechim topishda muhim ahamiyatga ega.
Qiyas (analogiya)
Qoida bo‘yicha Qur’on va Hadisda aniq taʼsir ko‘rsatilmagan masalalarda, shariatga muvofiq ekanligi aniqlangan o‘xshash holatlarga asoslanib qaror chiqarishga qiyas deyiladi. Bu usul islom huquqining kengayishida qo‘llaniladi.

Qo'shimcha manbalar

Fiqh
Fiqh — Islom huquqi bo‘lib, u Qur’on va Hadislarning amalda qanday qo‘llanishi haqida ma’lumot beradi. Fiqh musulmonlarning kundalik hayotini tartibga soladi.
Tafsirlar
Qur’on oyatlarini chuqur anglash va izohlash uchun yozilgan sharhlar — tafsirlar mavjud. Bu asarlar Qur’on ma’nolarini kengroq va aniqroq tushunishga yordam beradi.

Xulosa

Islom manbalari musulmonlarning e’tiqodiy, huquqiy, axloqiy va ijtimoiy hayotini belgilashda muhim ahamiyatga ega. Qur’on va Hadis eng asosiy va muqaddas manbalardan hisoblanar ekan, ijmo’ va qiyas kabi boshqa manbalar yangi paydo bo‘ladigan masalalarga yechim topishda xizmat qiladi. Shunday qilib, Islom manbalari orqali musulmonlar Allohning xohishiga muvofiq yashashga harakat qilishadi.