IGNABARGLI O’SIMLIKLAR

IGNABARGLI O’SIMLIKLAR qarag’aytoifa (ochiq urug’li) o’simliklar bo’limiga mansub, asosan, monopodial, ba’zan simpodial shoxlanuvchi daraxt yoki butalar. Poyasida o’tkazuvchi naylar o’rnida serkovak hoshiyali traxeidlar bo’ladi. Poyasi ikkilamchi yo’g’onlashish xususiyatiga ega. Barglari tangacha yoki ignasimon (nomi shundan olingan), poyasida bir necha yil turadi. Ignabargli o’simliklar shamol yordamida changlanadi. Ularning aksariyat qismini doim yashil o’simlik turlari tashkil etadi. Yer yuzida Ignabargli o’simliklarning 400 ga yaqin turi bor. Asosan, Shimoliy yarim sharda tarqalgan. Karag’ay, archa, qora qarag’ay, tiss, sarv turkumlari ko’proq uchraydi. O’zbekistonda archa turkumiga mansub turlar o’sadi.

Manba

O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi

Sun'iy intellekt javobi:

Ignabargli o‘simliklar (lotin tilida — Gymnospermae yoki Gymnosperms) — o‘simliklar dunyosidagi bir guruh bo‘lib, ular urug‘larini ochiq holda (ya’ni, urug‘don ichida emas, balki ochiq joyda) hosil qiladi. Ignabargli o‘simliklarga ko‘pincha archa, qarag‘ay, larch, sibir qarag‘ayi kabi daraxtlar kiradi. Ular asosan cho‘llar, tog‘lar va sovuq iqlim sharoitlarida o‘sadi.

Asosiy xususiyatlari:

Urug‘lar ochiq qoladi: Ignabargli o‘simliklarning urug‘lari urug‘don ichida bo‘lmaydi, balki urug‘ yasovchi tolalar (ko‘pincha igna shaklidagi barglarda) ustida ochiq holda joylashgan.
Barglari ignabarg yoki qattiq, yupqa: Ularning barglari ko‘pincha igna shaklida va qattiq bo‘ladi, bu sovuq va quruq sharoitlarda suvni tejashga yordam beradi.
Qattiq yog‘och tuzilishi: Ularning yog‘ochi ko‘pincha qattiq va zich bo‘ladi, shuning uchun ularni qurilish va mebel ishlab chiqarishda keng qo‘llashadi.
O‘simlik turlari: Ignabargli o‘simliklarga archa, qarag‘ay, sibir qarag‘ayi, larch, petrushka kabi daraxtlar kiradi.
Reproduktciya: Ignabargli o‘simliklarda urug‘don o‘rnida yopiq urug‘donli o‘simliklarda bo‘lgani kabi gul bo‘lmaydi, balki ular ko‘pincha ko‘chatlar urug‘lari (ko‘chat tolalari) yasovchi maxsus tuzilmalar — ko‘chat tolalari yordamida ko‘payadi.

Tarqalishi:

Ignabargli o‘simliklar dunyoda keng tarqalgan bo‘lib, ayniqsa shimoliy yarimshar va Oyog‘i tuproqlarida, shuningdek sovuq va mo‘‘tadil iqlim zonalarida ko‘p uchraydi.

Ignabargli o‘simliklar inson hayotidagi ahamiyati:

Yog‘och sanoatida muhim o‘rinni egallaydi.
Ko‘plab ignabargli daraxtlarning yog‘ochlari mustahkamligi va mustahkamligi sababli, qurilish, mebel va qog‘oz ishlab chiqarishda ishlatiladi.
Doimiy yashil bo‘lishi tufayli landshaft dizaynida, bog‘ va parklarni bezashda qo‘llaniladi.

Yakuniy so‘z:

Ignabargli o‘simliklar tabiatda muhim yer egallaydi va ularning xususiyatlari ularni murakkab iqlim sharoitlarida ham yashashga moslashtirgan. Ular inson iqtisodiyati va ekologiyasida katta ahamiyatga ega.