Hisor madaniyati

Hisor madaniyati - mil. av. 6-3-ming yilliklarga oid neolit davri arxeologik majmuasi. Asosiy yodgorliklari Tojikistonning Yovonsu, Vaxsh, Qizilsuv, Kofarnihon daryolari havzalarida qayd etilgan. Hisor madaniyatini 1948 yil A.P.Okladnikov kashf etgan; asosiy yodgorliklari Tutkovul, Sayyod, Qozi Berdi va boshqa Bu madaniyat davriy jihatdan Oʻzbekistondagi Kal-taminor va Turkmanistondagi Joytun arxeologik madaniyatlari bilan bir vaqtga toʻgʻri keladi. Topilmalari tosh va suyakdan yasalgan qurollar, qar xil maishiy oʻchoqlardan iborat. Tosh qurollar yasashda ohaktosh, kvarsit, serpantin, yashma kabi materiallardan foydalanilgan. Hozirgacha Hisor madaniyati yodgorliklarida sopol buyum namunalarini uchramasligi tadqiqotchilar uchun yechilmagan muammo boʻlib qolmoqda. Holbuki, Kaltaminor madaniyati davrida — Oʻrta Osiyoda sopol idish tayyorlangani maʼlum edi. Hisor madaniyati sohiblarini xoʻjalik jihatdan en-digina oʻtroqlashayotgan ovchilar, terimchilik bilan tirikchilik qiluvchilar tashkil etardi deb hisoblash mumkin. Dehqonchilikning ilk belgilari faqat Hisor madaniyati ning soʻnggi davrida paydo boʻlgan.

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Hisor madaniyati — bu Oʻrta Osiyoda, ayniqsa hozirgi Tojikiston hududida miloddan avvalgi taxminan 2-ming yillikda rivojlangan qadimiy madaniyatdir. U nomini Tojikistonning Hisor vodiyidan olgan. Hisor madaniyati miloddan avvalgi temir davri darajasida shakllangan boʻlib, uning asosiy joylashuvi Hisor vodiysi hamda atrofidagi hududlarni oʻz ichiga oladi.

Hisor madaniyatining oʻziga xosligi

Arxeologik qazishmalar natijasida Hisor madaniyatiga oid koʻplab ashyolar, jumladan quduqlar, uy-joy, qishloq xoʻjaligi vositalari, sopol idishlar, yodgorliklar topilgan.
Hisor madaniyati temir davri oʻziga xos xususiyatlarga ega boʻlib, temir qurollar, qishloq xoʻjaligi asboblari keng qoʻllangan.
Ushbu madaniyatda chorvachilik va dehqonchilik muhim oʻrin tutgan, ayniqsa bugʻdoy yetishtirish va gʻalla zaxirasini yigʻish rivojlangan.
Qo‘l mehnatiga asoslangan hunarmandchilik boraricha rivojlangan. Mis, bronza va keyinchalik temir buyumlari ishlab chiqarilgan.

Tarixi va rivoji

Hisor madaniyati Oʻrta Osiyo tarixidagi qadimiy yirik madaniyalardan biri boʻlib, u miloddan oldingi 2 ming yillikda mavjud boʻlgan va rivojlangan. Ushbu madaniyat qilgan yirik qurilish ishlari, qishloq xoʻjalik usullari, hunarmandchilik mahsulotlari bilan jamiyatning ijtimoiy va madaniy hayotini yuksaltirgan.

Madaniyat tegishli hududda yashagan insonlarning hayoti, ijtimoiy tuzilishi va iqtisodiy faoliyati haqida koʻplab maʼlumotlar beradi. Hisor madaniyati orqali Oʻrta Osiyoning qadimiy xalqlari hayoti, ularning strategik joylashuvi hamda savdo yo‘llari haqida tushuncha hosil qilinadi.

Arxeologik yodgorliklari

Hisor madaniyati ashyolari orasidan sopol idishchalar, temir qurollar, metall buyumlar topilgan.
Qishloqlar boʻlmish xonaqalar va yashash joylari qazishmalari orqali ijtimoiy hayot va ekologik sharoitlar haqida maʼlumotlar olingan.
Quduqlar va sugʻorish tizimlari qishloq xoʻjaligi uchun katta yordam bergan.

Xulosa

Hisor madaniyati Oʻrta Osiyoda qadimiy temir davri madaniyati hisoblanadi. U oʻsha davr odamlarining kundalik hayoti, iqtisodiy faoliyati va madaniy rivojlanishini aks ettiradi. Hisor madaniyati tadqiqotlari orqali Oʻrta Osiyoning qadimiy davrlardagi tarixiy rivojlanishi va madaniy merosi haqida keng maʼlumotlar olish mumkin.

Agar sizga Hisor madaniyati haqida yanada batafsil maʼlumot kerak bo‘lsa yoki ma’lum bir aspektlari haqida so‘ramoqchi bo‘lsangiz, so‘rashingiz mumkin!