Hayvonlar psixologiyasi

Zoopsixologiya , hayvonlar psixologiyasi — psixologiyanint hayvonlar psixikasi, uning namoyon boʻlishi hamda ontogenez va filogenezdagi taraqqiyotini oʻrganadigan boʻlimi. 3. dalillaridan bir qancha fanlar, jumladan, bionika va biokiberneti-kada foydalaniladi. 3. solishtirma psixologiya va etologiyat yaqin turadi. 3. ekologiya, neyrofiziologiya, sezgi organlari fiziologiyasi va b. sohalar bilan uzviy bogʻlangan. 3. 18-a oxiri — 19-asr boshlarida mustaqil fan sifa-tida shakllangan. 3. tarixida 2 qarama-qarshi yoʻnalish boʻlgan. Mexanik yoʻnalish boʻyicha hayvonlar avtomat mashinaga oʻxshatiladi (R. Dekart, J.Lyob va b.)- Antropomorfik yoʻnalish boʻyicha inson psixikasi bilan hayvon psixikasi oʻrtasidagi farq inkor etiladi (J.L. Byuffon, J.B. Lamark, Ch. Darvin va b.). Z.da evolyusion yoʻnalishning boshlanishi rus olimlari K. F. Rulye va V. A. Vagner ishlari bilan bogʻliq. Z.ning fan sifatida rivojlanishida I. P. Pavlovnchnt oliy nerv faoliyashi toʻgʻrisidagi taʼlimoti muhim ahamiyat kasb etadi. Bu taʼlimot inson psixikasi hatto eng yuksak tuzilgan hayvon psixikasidan sifat jihatdan keskin farq qilishini koʻrsatadai. Bu farq insonning ijtimoiy hayoti, i.ch. fao-liyati va nutqi bilan bogʻliq.

Manbalar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Hayvonlar psixologiyasi — bu hayvonlarning xulq-atvori, his-tuyg‘ulari, aql-idroki va ularning tashqi muhitga moslashuvi haqida ilmiy soha. Bu fan hayvonlarning ongli va noongli reaksiyalarini, ijtimoiy munosabatlarini, o‘rganish qobiliyatlarini va uyushqoqlik darajasini o‘rganadi.

Hayvonlar psixologiyasi quyidagi asosiy yo‘nalishlarni o‘z ichiga oladi:

Xulq-atvorni o‘rganish
Hayvonlarning qanday harakat qilishini, ular qanday sharoitlarda va qanday maqsadda o‘zgarishini o‘rganadi. Masalan, ovqat izlash, qochish, hujum qilish, o‘ynash kabi xatti-harakatlarning qanday paydo bo‘lishi va rivojlanishi.
His-tuyg‘ular va hissiyotlar
Hayvonlar ham ba’zi hissiy holatlarni boshdan kechiradi. Quvonch, qo‘rquv, g‘azab, stress kabi hissiyotlar ularning xulqida qanday aks etishini tahlil qiladi.
O‘rganish va xotira
Hayvonlarning yangi narsalarni qanday o‘rganishi, tajriba orqali bilim olish jarayoni, shuningdek, ularning zamonaviy vaziyatlarda o‘rganilgan ma’lumotlarni qanchalik uzun muddat yodda saqlashi.
Ijtimoiy munosabatlar
Hayvonlarning o‘zaro ta’siri va guruhda yashash usullari. Ijtimoiy struktura, liderlik, hamkorlik, raqobat va boshqa munosabat turlari muhim mavzular hisoblanadi.
Kommunikatsiya
Hayvonlar o‘rtasidagi aloqa usullari – tovushlar, imo-ishoralar, hidlar va tananing harakatlari yordamida qanday axborot almashinishini o‘rganadi.

Hayvonlar psixologiyasining ahamiyati:

Qayta tiklanadigan tabiatni saqlashda va hayvonlarni muhofaza qilishda
Veterinariya sohasida hayvonlarning yaxshi holatini ta’minlashda
Odilona munosabat va trening usullarini ishlab chiqishda
Sun’iy intellekt va robototexnika sohalarida tabiiy harakatlarni simulyatsiya qilishda qo‘llaniladi.

Xulosa qilib aytganda, hayvonlar psixologiyasi shuni ko‘rsatadiki, hayvonlar ham turli darajada aqlli, hissiy va murakkab xulq-atvorga ega mavjudotlardir. Ularni yaxshiroq tushunish insonlar uchun ham qiziqarli, ham foydali bo‘lib, tabiiy hayotni asrash va hayvonlar bilan uyg‘un yashash imkonini oshiradi.