Gyotit
Gyotit (nemis shoiri I. Gyote nomi bilan atalgan) — gidroksidlar kenja sinfiga mansub mineral. Kimyoviy formulasi FeOOH. Suv taʼsirida gidrogyotit (limonit)ga aylanadi. Rombik singoniyali. Turli shakldagi (ignasimon, ustunsimon) kristallar va agregatlar holida uchraydi. Rangi toʻq qoʻngʻir, qizgʻishqoʻngʻir. Yaltiroqligi olmossimondan metallsimongacha. Qattiqligi 4,5—5,5. S. ogʻ. 4,0—4,4. Rudali konlarning nurash zonasida va choʻkindi togʻ jinslarida hosil boʻladi. Oʻzbekistonning barcha rudali konlarida uchraydi. Temir olinadigan ruda. RF (Jan. Ural), Ukraina (Kerch yarim orol) da konlari bor.
Adabiyotlar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Gyotit — bu magniy temir gidroksidi mineralidir va kimyoviy formulasi FeO(OH)·nH2O yoki FeO(OH) shaklida bo‘lishi mumkin. U temir gidroksidining gidratlangan shaklidir va ko‘pincha temir oksidlari va gidroksidlari orasida uchraydi. Gyotit tabiiy sharoitda temir minerallarining gidroksid polimorf shakli sifatida hosil bo‘ladi.
Gyotit haqida batafsil ma’lumot:
-
Kimyoviy tarkibi va struktura:
- Asosiy kimyoviy formulasi FeO(OH) va odatda unda suv molekulalari (nH2O) ham bo‘lishi mumkin.
- Mineral gidroksid guruhlari (OH) bilan bog‘langan temir (Fe3+) ionlaridan tashkil topgan.
- Kristall strukturasiga ko‘ra, gyotit amorf yoki kam kristallanishgan holatda bo‘lishi mumkin.
-
Hosil bo‘lish sharoitlari:
- Gyotit ko‘pincha temir minerallarining oksidlanishi va gidratlanishi natijasida hosil bo‘ladi.
- U tuproq va toshqin zonalarida, suyultirilgan muhitda, suv osti oksidlanish zonalarida uchraydi.
- Temir rudalari oksidlanib gidroksid holatiga o‘tishda gyotit shakllanadi.
- Gyotit gidrotermal muhitlarda ham paydo bo‘lishi mumkin.
-
Tashqi ko‘rinishi va fizik xususiyatlari:
- Rang: odatda sariq, jigarrang yoki qizil ranglarda bo‘ladi.
- Qattiqlik: Mohs sharfiga ko‘ra 5 - 5,5 atrofida.
- Shaffoflik: ko‘pincha o'ta shaffof yoki opak.
- Kristall shakli: kristallar odatda ikkilamchi yoki amorf ko‘rinishda bo‘ladi.
- Sifat jihatidan, gyotit zangga o‘xshash jigarrang yoki to‘q sariq pardali hosilalar ko‘rinishida uchraydi.
-
Foydalanish sohalari:
- Gyotit temir rudalari tarkibida temir manbai sifatida ishlatiladi.
- U melioratsiya va tuproq muhofazasi sohalarida tuproqdagi temir miqdorini oshirish uchun qiymatga ega.
- Shuningdek, gyotit gidrotermal yadrolarni aniqlashda geologik tadqiqotlarda ishlatiladi.
-
Mineralogik va geologik ahamiyati:
- Gyotit temir oksidlari va gidroksidlarining polimorf shakllaridan biridir va Oksidlanish-zanglanish jarayonlarida sezilarli geologik ahamiyatga ega.
- Tuproq va rudalarda temirning qaysi shaklda ekanligini aniqlashda muhim indikator hisoblanadi.
- To‘liq kristallanishmagan shakli tufayli gyotit ba’zan jismoniy va kimyoviy kinchilar orqali aniqlandi.
Xulosa qilib aytganda, gyotit erituvchi, oksidlovchi va gidratlovchi jarayonlarda hosil bo‘ladigan temir gidroksidining eng muhim mineral shakllaridan biri bo‘lib, u tabiiy muhitda temir minerallarining oksidlanishining natijasida uchraydi va ko‘pincha temir rudasining bir qismi sifatida ishlatiladi.