G‘ulomlar




Gʻulomlar (arab. — bola, yigit, qul) — 1) oʻrta asrlarda musulmon mamlakatlaridagi qullar; 2) Abbosiylar xalifaligida xalifa Maʼmun davri (813—833) da chet ellardan sotib olingan yosh qullar (asosan, turklar)dan tuzilgan otliq gvardiya (qarang Mamluklar); 3) oʻrta asrlarda Usmonli turk imperiyalist zodagonlar koʻngilli qoʻshinining askarlari; 4) Dehli sultonligida turk qul navkarlari hamda ular orasidan chiqqan Dehli sultonlari (1206-90).

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

G‘ulomlar — tarixda asosan o‘rta asr va yangi davrda mavjud bo‘lgan ijtimoiy guruh bo‘lib, ular mulkdorlar yoki boshqalar egalik qilgan shaxslar hisoblanadi. G‘ulomlik tizimi ko‘plab mamlakatlarda, xususan, Islom dunyosida, Osiyo, Afrika va Yevropa tarixida ham uchragan.

G‘ulomlarning tarixi va kelib chiqishi

G‘ulom so‘zi arab tilidagi «ghulam» (غلام) so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, u «yigit», «o‘g‘il bola», «qul» degan ma’nolarga ega. Islomiy davlatlarda g‘ulomlar ko‘pincha askar, xizmatkor yoki qo‘riqchi vazifalarida ishlatilgan. Ular asosan bolakay, qullik yoki jihoz sifatida boʻlib, ko‘p hollarda tashqaridan, masalan, boshqa qavmlar yoki qullar bozori orqali olib kelingan.

G‘ulomlarning roli

G‘ulomlar turli davlatlarda turlicha maqsadlarda ishlatilgan:

G‘ulomlik tizimi va ijtimoiy o‘rni

G‘ulomlar ko‘pincha jinoyatchilar, garovga olingan kishilar yoki urush jarayonida quliga aylantirilgan odamlardan iborat bo‘lgan. Ularning erkinligi va huquqlari cheklangan bo‘lgan. Biroq, ba’zan ular o‘z egalaridan ham yuqori mavqe olgan, hatto ayrimlari harbiy rahbar yoki davlat amaldori lavozimlariga ko‘tarilgan.

O‘zbekiston va Markaziy Osiyoda g‘ulomlar

Markaziy Osiyo tarixida ham g‘ulomlik tizimi mavjud bo‘lgan. Masalan, temuriylar davrida g‘ulom askarlar ishlatilgan, bu askarlar ko‘pincha xitoylik, koreys yoki boshqa millatlardan bo‘lgan qullardan tashkil topgan edi.

G‘ulomlik tizimining tugashi

Ko‘plab mamlakatlarda qullik va g‘ulomlik tizimi XIX asrga kelib, zamonaviy fuqarolik huquqlari va inson huquqlarining rivojlanishi natijasida tashkil topgan davlatlar tomonidan bekor qilingan.


Agar g‘ulomlar haqida boshqa ma’lumotlar, ularning kundalik hayoti, huquqlari yoki tarixiy misollar kerak bo‘lsa, ayting, batafsilroq yozib beraman.



Loyiha rivoji uchun hayriya qiling: 9860 3501 4465 8134. @Shaka_rj
Maqsad sun'iy intellekt javoblarini ko'paytirish

Uzpedia.uz