Gobsek

„Gobseck“ (talaffuzi: Gobsek) — fransuz yozuvchisi va dramaturgi Honoré de Balzac qalamiga mansub qissa. Muallif qissani 1830-yil yozgan. „Gobseck“ keyinchalik Balzacning „La Comédie humaine“ („Inson komdediyasi“) romanlar toʻplamida chop etilgan.

„Gobseck“ ilk bor eskiz oʻlaroq 1830-yilning mart oyida „l’Usurier“ („Sudxoʻr“) nomi bilan „La Mode“ jurnalida chop etilgan. Oʻsha yilning avgust oyida „Le Voleur“ jurnalida ham chop etilgan. Qissa toʻlaligicha „les Dangers de l’inconduite“ nomi bilan Mame-Delaunay tomonidan chop etilgan. Mazkur versiya 1835-yil „Papa Gobseck“ nomi bilan Madame Charles-Béchet tomonidan ham chop etilgan. Qissa „Gobseck“ tituli bilan 1842-yil „La Comédie humaine“ toʻplamida chop etilgan.

Syujet

Qissadagi hodisalar Burbonlar restavratsiyasi davrida sodir boʻladi. Uning bosh qahramoni Anastasie de Restaud boy burjuaning qizi boʻlib, aristokratga turmushga chiqadi, ammo his-tuygʻusiz hayotidan zerikadi. Anastasie Maxime de Trailles degan shaxs bilan oshiq-mashuq boʻladi va bor mulkini unga sarflaydi. Anastasie sudxoʻr Jean-Esther van Gobseckdan moliyaviy yordam soʻraydi. Maître Derville esa Gobseckning huquqshunosi boʻladi. Pirovardida Anastasie oilasidan ham, oilaviy boyliklaridan ham ayriladi.

Oʻzbekcha tarjima

„Gobseck“ni oʻzbek tiliga Mirziyod Mirzoidov hamda Mahkam Mahmudov tarjima qilgan. Qissa oʻzbek tilida Balzacning „Sagʻri teri tilsimi“ qissasi bilan birga toʻplam oʻlaroq chop etilgan. Toʻplam 1981-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Toʻplamni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: M. Tursunov – muharrir, V. Pletuxin – rassom, A. Bobrov – rasmlar muharriri, E. Saidov – texnik muharrir, M. Abdusalomova – musahhih. Kitob adadi – 600 000 nusxa.

Havolalar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universitetining o‘quvchilariga mo‘ljallangan ma’lumot sifatida, "Gobsek" haqida quyidagicha batafsil ma’lumot berish mumkin.

"Gobsek" — Onore de Balzak asari

"Gobsek" — fransuz adibi Onore de Balzakning (Honoré de Balzac) eng mashhur qissa yoki qisqa hikoyalaridan biridir. Bu asar 1830-yillarda yozilgan bo‘lib, u Balzakning katta adabiy merosining bir qismi sanaladi. "Gobsek" aslida "Insonga boshqaruv qiluvchi pul" (L’Argent) mavzusida yozilgan kichik roman yoki qisqa hikoya bo‘lib, pulga bo‘lgan munosabat, insoniy tabiat, ijtimoiy sinflar hamda inson ruhiyatining murakkab tomonlarini o‘rganishga bag‘ishlangan.

Asarning syujeti

"Gobsek" hikoyasi Parijda yashovchi boy va qattiq, saxiy emas, juda tejamkor moliyaviy boshqaruvchi va qarz beruvchi Gobsekninng hayoti atrofida shakllanadi. Asar bosh qahramonining pulga bo‘lgan ishtiyoqlari, uning hayotdagi maqsadi faqat boylik yig‘ish ekanligi haqida. Gobsek moliyaviy sohada o‘z maqomini saqlab qolish uchun boshqa odamlarning hayotini manipulyatsiya qiladi, o‘z manfaatlarini birinchi o‘ringa qo‘yadi. Hikoya boshidan oxirigacha pulning o‘rni va uning inson hayotidagi ta’siri haqida o‘ylashga majbur qiladi.

Asarning asosiy mavzulari

Pul va insoniylik: Balzak pulga bo‘lgan ishtiyoq va insonlarning boylik uchun qanday harakat qilishi haqida so‘zlaydi. Gobsek pulni juda qadrlaydi, hatto insoniy munosabatlardan ham ustun qo‘yadi.
Ijtimoiy sinflar va adolatsizlik: Asarda bog‘langan siyosiy va ijtimoiy ierarxiya, boy va kambag‘al o‘rtasidagi farq tasvirlanadi.
Inson tabiatining murakkabligi: Gobsekninng xatti-harakatlari va uning ichki his-tuyg‘ulari orqali insonning iki qarama-qarshi tomonlari — saxiylik va qattiq, sovuqqonlik — ko‘rsatiladi.
Qarz beruvchining kuchi: Gobsekning qudrati faqat pulda emas, balki qarzdorlarni boshqarishda va ularning hayotiga ta’sir o‘tkazishda ham namoyon bo‘ladi.

Asarning ahamiyati

"Gobsek" asari Balzakning "Insonga boshqaruv qiluvchi pul" mavzusidagi qarashlarini aks ettiradi. Bu asar orqali o‘quvchi pulning jamiyat va shaxsiy hayotdagi o‘rnini chuqur anglash imkoniga ega bo‘ladi. Shuningdek, asar ijtimoiy adolatsizlik va insoniy qadriyatlarning pul oldidagi zaifligini ko‘rsatadi.

O‘zbek adabiyotida "Gobsek"

O‘zbek adabiyotida ham "Gobsek" kabi pulga bo‘lgan munosabatni o‘rganadigan asarlar mavjud. Ushbu asar o‘quvchilarga pul va boylikning faqat tashqi ko‘rinish emas, balki inson hayotini qanday shakllantirishi haqida fikr yuritishga yordam beradi.

Xulosa

"Gobsek" — pulga bo‘lgan ishtiyoq, insoniylik va adolat mavzularini ko‘taruvchi, pul va kuch o‘rtasidagi murakkab munosabatni o‘rganadigan chuqur adabiy asardir. Bu qissa pulning insoniy qadr-qimmat, munosabatlar va ijtimoiy tuzilishga qanday ta’sir qilishini ko‘rsatadi.

Agar qo‘shimcha ma’lumot yoki asarning matnidan parchalar kerak bo‘lsa, so‘rashingiz mumkin!