Glivitse

Glivitse (polyakcha: Gliwice, silezcha: Glywicy, nemischa: Gleiwitz) — Polshaning janubidagi Sileziya voivodligidagi (viloyat) shahar. Aholisi 215 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Temir yoʻl tuguni, Glivitse kanali boʻyidagi muhim daryo porti. Yuqori Sileziya toshkoʻmir havzasining eng muhim markazlaridan biri. Ogʻir mashinasozlik, elektrotexnika, metallurgiya, kimyo, poʻlat eritish korxonalari, koʻmir shaxtalari, politexnika instituti, ilmiy tadqiqot institutlari bor. Glivitse shahar sifatida 13-asr oxiridan maʼlum.

Tarixi

Shahar haqidia ilk eslatma 1276-yilga borib taqaladi. Oʻrta asrlarda Polshaning bir qismi boʻlgan. 1683-yilda Polsha qoʻshinlari Glivitsa orqali Vena jangiga yoʻl oldilar. Bu vaqtda shaharga Polsha qiroli va Litva Buyuk knyazi Yan III Sobieski tashrif buyuradi. 1742-yildan boshlab shahar Prussiya, 1871-yildan esa Gleiitz (nemischa: Gleiwitz) nomi bilan Germaniya tarkibida boʻlgan.

Birinchi jahon urushidan soʻng, Polshaning uchta Sileziya qoʻzgʻoloni (1919-1921) boʻlib, uchta plebisit oʻtkazildi. 1921-yil 20 martda boʻlib oʻtgan ovoz berishda aholi Polshaga yoki Germaniyaga tegishli boʻlishni xohlashi toʻgʻrisida qaror qabul qilishi kerak edi. 32 029 saylovchi (78,7 % ovoz) Germaniyada qolishni, 8558 kishi (21,0 %) Polshaga koʻchishni yoqladilar. 113 ovoz (0,3 %) haqiqiy emas deb topildi. Saylovlarda ishtirok etish darajasi 97,0 foizni tashkil etdi.

Ushbu shahar yaqinida (oʻsha paytdagi Polsha-Germaniya chegarasida joylashgan), Germaniya maxsus xizmatlari 1939-yil 31-avgustdan 1-sentabrga oʻtar kechasi provokatsiya uyushtirishadi. Polsha harbiy formasi kiygan bir guruh odamlar tomonidan Gleyvits radiostansiyasini bosib olinadi va keyinchalik bu voqea Vermaxt Polshani bosib olish uchun bahona sifatida foydalanilgan epizodlardan biri boʻladi.

1945-yil yanvar oyida shaharda 55000 kishi yashagan. Mart oyida shahar Polsha tasarrufiga oʻtadi va Glivitse nomini oladi. 18 martda shahar Sileziya voyvodligining tarkibiga kiritiladi. 1945-yil may oyida shaharga birinchi polyaklar joylashdilar. 1945-yil 6-avgustda Polsha hukumati mahalliy aholini Germaniyaning Britaniya bosib olgan zonasiga rasmiy ravishda chiqarib yuborishni boshlaydi.

Iqtisodiyoti

Erkin iqtisodiy zonada joylashgan shaharda General Motors avtomobil zavodi — General Motors Manufacturing Poland joylashgan.

Madaniyat va sport

2019-yil 6-mart kuni Evropa teleradioeshittirishlar ittifoqi 2019-yil 24-noyabr kuni Glivitsa shahrida „Junior Eurovision“ qoʻshiq tanlovining final bosqichi „Glivice Arena“da boʻlib oʻtishini eʼlon qildi.

2019-yil Polsha chempioni boʻlgan „Piast“ futbol klubi ushbu shaharda joylashgan.

Gallereya

Adabiyotlar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Glivitse — Polshaning janubi-g‘arbiy qismida joylashgan shahar. Bu Sileziya vohasining markaziy qismida, Odra daryosi qirg‘oqlarida joylashgan sanoat shahri hisoblanadi. Glivitse shahar Polshaning Svoboda vazirligiga qarashli va Siléziya viloyatida joylashgan.

Glivitse tarixi va iqtisodiyoti haqida:

Tarixi: Glivitse shahri qadimdan sanoat markazi bo‘lib kelgan. U dastlab Germaniya hududida hisoblangan va 20-asr boshlarida rivojlangan sanoat shahri sifatida tanilgan. Shahar ikkinchi jahon urushi davomida katta zarar ko‘rgan, ammo keyinchalik qayta tiklangan va rivojlanib borgan. Urushdan keyingi yillarda u Polshaga qarashli bo‘ldi.
Iqtisodiyoti: Glivitse Polshadagi muhim sanoat markazlaridan biri hisoblanadi. Bu yerda avtomobilsozlik, kimyo sanoati, metallurgiya va mashinasozlik tarmoqlari rivojlangan. Shuningdek, zamonaviy texnologiyalar va ilmiy markazlar ham mavjud.
Madaniyat va ta'lim: Glivitse shahrida bir nechta universitetlar va ilmiy tadqiqot institutlari joylashgan. Masalan, Glivitse Texnika Universiteti (Politehnika Gliwicka) o‘zining texnika va muhandislik yo‘nalishlari bilan mashhurdir. Shahar madaniy hayotga boy, turli teatrlar, muzeylar va san'at galereyalari mavjud.
Transport: Glivitse transport tarmog‘ida muhim o‘rin tutadi. Bu shahar temir yo‘l va avtomobil yo‘llari orqali Polshaning boshqa shaharlariga yaxshi ulangan. Shuningdek, Odra daryosi orqali suv transporti imkoniyatlari ham mavjud.
Turizm: Shahar arxitekturasida eski va yangi elementlar uyg‘unligi ko‘zga tashlanadi. O‘ziga xos tarixiy binolar, zamonaviy markazlar va yashil bog‘lar sayyohlar uchun qiziqarli maskan hisoblanadi.

Xulosa qilib aytganda, Glivitse Polshaning muhim sanoat va ilmiy markazlaridan biri bo‘lib, uning iqtisodiyoti va madaniyati mamlakat rivojida katta o‘rin tutadi.