Gips bog‘lov
Gips bogʻlov — tez qotadigan bogʻlov; doka bintga gips kukunini bir tekisda yoyib tayyorlanadi. Tibbiyot amaliyotida singan oyoq-qoʻlni harakatsizlantirish (qarang Immobilizatsiya) uchun qoʻllaniladi. Birinchi boʻlib N. I. Pirogov taklif etgan (1854). Suyak singanda va boʻgʻimlarga shikast yetganda, ularni qimirlamaydigan qilib qoʻyish, suyak-boʻgʻim silini davolash, tugʻma va hayot davomida qiyshayib qolgan umurtqa pogʻonasini toʻgʻrilash uchun ishlatiladi. G. b. ishlatilishidan oldin togʻoradagi iliq suvga tiqib olinadi. Suvni yaxshi shimib olgan gipsli bintni bir oz siqiladi va yalangʻoch badanga yoki nam tortmaydigan paxta ustidan qoʻyiladi. G. b. badanga tekis va jips yopishib, qimirlatmay qoʻyadi. G. b. aylanma yoki gips longeta shaklida boʻlishi mumkin. Oyoqqoʻl yoki tanaga aylanma G. b. qoʻyiladi. Gavdaning biror qismini qimirlatmay qoʻyish uchun gips longeta va b. ishlatiladi. Umurtqa pogʻonasi silida gipedan yasalgan maxsus karavotlar, suyak ochiq singanida yoki operatsiya qilinganida shikastlangan sohada teshik qoldirilgan G. b.lar qoʻllaniladi. G. b. juda siqib qoʻyilsa, qon aylanishi buzilishi mumkin: G. b. qoʻyilgan joy ogriydi, chumoli yurayotgandek tuyuladi, shishadi, soviydi, oyoq yoki qoʻl barmoqlari koʻkaradi yoki oqaradi, hech narsa sezmay qoladi. Bunday hollarda darhol vrachga koʻrsatish kerak. G. b.ni boʻlinib ketishdan saqlash lozim, aks holda shikastlangan joyning bitishi buziladi. Oyoqqa qoʻyilgan G. b. kir boʻlib ketmasligi uchun ustidan paypoq kiyiladi, qoʻl yoki b. joyda boʻlsa bint oʻrab, kir boʻlganda almashtirib turiladi. Yosh bolalarga G. b. qoʻyilsa, ustidan kleyonka oʻrab qoʻyilgani maʼqul, aks holda ular yozilganda nam tegib G. b. tushib ketishi mumkin.
Adabiyotlar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Gips bog‘lov — bu tibbiyotda yaralarni yoki suyak sinishlarini mustahkamlash va harakatini cheklash uchun qo‘llaniladigan immobilizatsiya vositasidir. Gips moddasidan tayyorlangan qattiq qoplama orqali tananing zararlangan qismi mahkam qoplanadi va shikastlanish yanada kuchayib ketmasligi uchun harakat cheklanadi.
Gips bog‘lovning asosiy xususiyatlari va qo‘llanilishi:
-
Materiali:
Gips – bu kalsiy sulfat dinitrat bo‘lib, suv bilan aralashtirilganda qattiqlashadigan pasta holatiga keladi. Gips quriganidan keyin juda qattiq va mustahkam bo‘ladi.
-
Turi:
- To‘liq gips bog‘lov – butun zararlangan soha atrofiga qo‘yiladi.
- Qisman gips bog‘lov – faqat shikastlangan joyga qarab, ayrim sohalarni qoplaydi (masalan, barmoqlar, tirsak).
-
Foydasi:
- Suyak sinishi yoki bo‘g‘imning chiqishi natijasida harakatni cheklash.
- Yara tuzalayotgan vaqtida qimirlamaslikni ta'minlash.
- Shikastlangan sohani qo‘llab-quvvatlash va og‘riqni kamaytirish.
-
Qo‘llanilishi:
Gips bog‘lov asosan ortopediyada, travmatologiyada qo‘llanadi. Shuningdek, ba'zan suyak yoki bo‘g‘imni immobilizatsiya qilish uchun jarrohlik operatsiyalari so‘ngida ham foydalaniladi.
-
Qo‘yish jarayoni:
- Zararlangan joy toza va quruq bo‘lishi kerak.
- Boshlang‘ich yostiqchalar (masalan, gazli bandaj) zararlangan joyga qo‘yiladi.
- Gips bandaj suvga namlantiriladi va zararlangan soha atrofida qatlam qilib aylanadi.
- Qurigandan keyin gips qattiqlashadi va mustahkamlagan holda harakatni cheklaydi.
E'tibor berish kerak bo‘lgan holatlar:
- Gips bog‘lovni qo‘yganidan keyin shishish, rangni o‘zgarishi yoki kuchli og‘riq paydo bo‘lsa, shoshilinch shifokorga murojaat qilish lozim, chunki qon aylanishi buzilgan bo‘lishi mumkin.
- Gipsni ho‘llatmaslik kerak, chunki namlik gipsning mustahkamligini kamaytiradi.
- Gips bog‘lovni o‘z-o‘zidan olib tashlashga urinmaslik kerak.
Xulosa:
Gips bog‘lov yaralarni davolash va suyaklarni mustahkamlash uchun samarali vositadir. To‘g‘ri qo‘llanilganida u shifobaxsh ta'sir ko‘rsatadi hamda jarohatlangan sohalarning normal holatga qaytishiga yordam beradi. Tibbiyot mutaxassisi nazoratisiz gipsni ishlatish tavsiya etilmaydi.