Gilbert

David Gilbert (nemischa: David Hilbert; 1862,23.1, Velau, Kenigsberg — 1943.14.2, Gyottingen) — nemis matematigi, prof. (1893). Gilbert tadqiqotlari matematikaning koʻp boʻlimlari taraqqiyotida muhim oʻrin tutgan. Asosiy ilmiy ishlari invariantlar, algebraik sonlar nazariyasiga, geometriya asoslari variatsion hisob va differensial tenglamalarga, integral tenglamalar nazariyasiga, sonlar nazariyasida Varing muammosi yechimiga, matematik fizika asoslariga, matematikaning mantiqiy asoslariga doir. Gilbert matematikaning tabiatshunoslik bilan bogʻliqligi masalalari bilan ham shugʻullangan. Gilbert matematikaning deyarli hamma sohalariga oid 23 muammoni oʻrtaga tashlagan.

Bolaligi va ta'limi

Gilbert, ikki farzandning birinchisi va Otto va Mariya Tereza (Erdtmann)ning yagona o'g'li Hilbert, Prussiya Qirolligining Prussiya provinsiyasida yoki Kenigsbergda (Hilbertning o'z bayonotiga ko'ra) yoki Vehlauda (1946 yildan beri tanilgan) tug'ilgan. Znamensk) Königsberg yaqinida, u erda otasi tug'ilganda ishlagan.

1872 yil oxirida Hilbert Fridrixskolleg gimnaziyasiga (Collegium fridericianum, Immanuil Kant bundan 140 yil avval o‘qigan maktab) o‘qishga kirdi; ammo, baxtsiz davrdan so'ng, u (1879 yil oxiri) va fanga yo'naltirilgan Vilgelm gimnaziyasini (1880 yil boshida) tugatdi. O'qishni tugatgandan so'ng, 1880 yil kuzida Hilbert Königsberg universitetining "Albertina" ga o'qishga kirdi. 1882 yil boshida Hermann Minkovski (Hilbertdan ikki yosh kichik va ayni paytda Königsbergda tug'ilgan, lekin Berlinga uch semestrga ketgan) Königsbergga qaytib, universitetga o'qishga kirdi. Hilbert uyatchan, iste'dodli Minkovski bilan umrboqiy do'stlik munosabatlarini rivojlantirdi.

Adabiyotlar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Gilbert — bu turli sohalarda ishlatiladigan va turli ma'nolarga ega bo‘lgan ism va atama. Quyida "Gilbert" atamasining turli jihatlari haqida o‘zbek tilida batafsil ma’lumot beraman.

Shaxs ismi sifatida Gilbert
Gilbert — Evropa va ingliz tilida keng tarqalgan erkak ismi. Bu ism o‘zining kelib chiqishi bo‘yicha nemis tilidan olingan bo‘lib, "jasur" yoki "shuhratli" degan ma’nolarni anglatadi. Ism odatda o‘rta asrlardan beri keng qo‘llanilib, ko‘plab taniqli shaxslar nomi sifatida tanilgan. Masalan, Gilbert Chesterton — ingliz yozuvchisi, hamda Gilbert Keith Chesterton nomi bilan tanilgan taniqli adib.
Geografik nom
Gilbert — dunyoning bir qancha joylarida joylashgan joy nomi sifatida qo‘llaniladi. Masalan, Gilbert shahri Amerika Qo‘shma Shtatlarining Arizona shtatida joylashgan, tez rivojlanayotgan aholi nuqtalari qatoriga kiradi.
Ilm-fan va texnologiya
Gilbert-qonun (Gilbert’s law) elektromehanika va fizikada ishlatiladigan qonun bo‘lib, magnit maydonlarning harakatini o‘rganadi. Shuningdek, Gilbert — elektromagnitizm va elektrik hodisalarni o‘rganishda muhim matematik model va nazariyalarni ishlab chiqqan Oliver Heaviside va boshqa olimlar tomonidan qo‘llanilgan atama.
Tibbiyotda
Gilbert sindromi — jigar faoliyatining yengil buzilishi bo‘lib, qonda bilirubin miqdorining biroz oshishiga olib keladi. Bu sindrom kamdan-kam hollarda jiddiy muammolarni keltirib chiqarmaydi va ko‘pchilik insonlarda mavjud bo‘lishi mumkin bo‘lgan genetik holatdir.
Adabiyot va madaniyatda
Gilbert ismli ko‘plab qahramonlar yoki mualliflar mavjud. Masalan, amerikalik yozuvchi William Gilbert, yoki Gilbert va Sullivan degan teatr juftligi, ularning operetta asarlari juda mashhurdir.
Mahalliy va xizmat sohasida
Ba’zi kompaniya va brendlar nomi sifatida ham Gilbert qo‘llaniladi, masalan, sport anjomlari ishlab chiqaruvchi Gilbert kompaniyasi, ayniqsa ragbi to‘plari bilan mashhur.

Agar sizda "Gilbert" so‘zi yoki ismi bilan bog‘liq aniqroq yoki boshqa sohalarga oid savollar bo‘lsa, iltimos, ulashing, men yanada batafsil ma’lumot berishga tayyorman.