Gibraltar Boʻgʻozi




Gibraltar boʻgʻozi — Pirenei yarim orolning janubiy chekkasi (Yevropa) bilan Afrikaning shim.-gʻarbiy uchi oʻrtasidagi boʻgʻoz. Atlantika okeanini Oʻrta dengiz bilan birlashtirib turadi. Uz. 65 km, eni 14—44 km, chuq. 1181 m gacha, eng sayoz joyi farvaterida 53 m. Shim. da Gibraltar qoyasi, jan.da yunon afsonalariga koʻra, Gerakl (Gerkules) oʻrnatgan Gerkules ustunlari deb nomlanuvchi Jabal-Muso togʻi bor. Suvning ostki qismi (oʻrtacha temperaturasi 13,5°, shoʻrligi 33%o) Atlantika okeaniga, ustki qismi (oʻrtacha temperaturasi 17°, shoʻrligi 36%o) Oʻrta dengizga okadi. Gibraltar boʻgʻozi qulay geografik oʻrin egallaganligi uchun iqtisodiy va strategik jihatdan muhim ahamiyatga ega. Shim.da Alxesiras va jan.da Tanjer porti bor. Gibraltar boʻgʻoziga kiraverishda Buyuk Britaniya mulki — Gibraltar joylashgan.

Adabiyotlar




uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Gibraltar Boʻgʻozi — bu Atlantika okeani bilan Oʻrta Yer dengizini bogʻlovchi tor va strategik dengiz yoʻli hisoblanadi. U Ispaniyaning janubi-gʻarbiy qismida joylashgan boʻlib, janubda Afrikaning Marokash qirgʻoqlari bilan chegaradosh. Boʻgʻozning eni taxminan 14 kilometrni tashkil etadi va u dunyoning eng muhim dengiz yoʻllaridan biridir.

Tarixi va ahamiyati

Gibraltar Boʻgʻozi qadimdan strategik ahamiyatga ega boʻlib, u orqali dengiz savdosi va harbiy harakatlar nazorat qilinardi. U Rim imperiyasi, Vizantiya imperiyasi, Arab xalifaliklari va oxir-oqibat Britaniya imperiyasi tomonidan nazorat qilingan. Hozirgi kunda bu hudud Britaniya Oversez hududi, yaʼni Gibraltar nomi bilan maʼlum.

Geografik joylashuvi

Gibraltar Boʻgʻozi Evropa va Afrikani ajratib turadi, va bu orqali Oʻrta Yer dengizidan Atlantika okeaniga va aksincha kemalar oʻtadi. Boʻgʻozning shimoliy tomonida Ispaniya, janubiy tomonida esa Marokashning Tangier viloyati joylashgan.

Iqtisodiy va harbiy ahamiyati

Gibraltar Boʻgʻozi dunyodagi eng gavjum kemalar yoʻllaridan biridir. Bu yoʻl orqali har yil millionlab tonna neft, gaz, va boshqa tovarlar tashiladi. Shuningdek, dengiz yoʻlidagi harbiy nazorat nuqtasi sifatida ham katta ahamiyatga ega. Britaniya harbiy bazasi bu yerda joylashgan boʻlib, u Atlantika va Oʻrta Yer dengizi strategik nazorat qiladi.

Ekologik va madaniy ahamiyati

Boʻgʻoz atrofidagi hududlar biologik xilma-xillik va tabiiy landshaftlarga boy. Gibroaltar togʻi va atrofdagi choʻllar koʻplab noyob oʻsimlik va hayvon turlariga mezbonlik qiladi. Shuningdek, Gibraltar Boʻgʻozi orqali suv qushlarining migratsiyasi ham roʻy beradi.

Umuman olganda, Gibraltar Boʻgʻozi dunyo tarixida va hozirgi kundagi geopolitik, iqtisodiy va ekologik jarayonlarning muhim qismidir.



Loyiha rivoji uchun hayriya qiling: 9860 3501 4465 8134. @Shaka_rj
Maqsad sun'iy intellekt javoblarini ko'paytirish

Uzpedia.uz