General shtatlar (Fransiya)
Fransiyadagi
General shtatlar (fransuzcha: États Généraux) — mamlakat mulkiy vakilligining 1302-1789-yillardagi eng yuqori maslahat muassasasi.
General shtatlar oldin qirollik kengashining kengaytirilgan yigʻilishlari (shahar rahbarlari ishtirokida), shuningdek, provinsiya shtatlariga asos solgan provinsiyaviy tabaqa yigʻilishlari koʻrinishida boʻlgan. Birinchi General shtatlar 1302-yilda Filipp IV va Papa Bonifatsiy VIII oʻrtasidagi mojaro paytida chaqirilgan.
General shtatlar qirol hukumati tashabbusi bilan muhim paytlarda hukumatga yordam berish uchun chaqiriladigan vakillik organi edi. Ularning asosiy vazifasi soliqlarga ovoz berish edi. Har bir tabaqa — birinchi, ikkinchi, uchinchi tabaqa — General shtatlarda boshqalardan alohida oʻtirgan va bitta ovozga ega boʻlgan (vakillar sonidan qatʼi nazar). Uchinchi tabaqani shahar aholisining elitasi ifodalagan.
General shtatlarning ahamiyati 1337-1453-yillardagi Yuz yillik urush davrida, qirol hokimiyati ayniqsa pulga muhtoj boʻlganida oshdi. XIV asrdagi xalq qoʻzgʻolonlari (1357-1358-yillardagi Parij, 1358-yildagi Jakeriya qoʻzgʻolonlari) davrida General shtatlar mamlakat boshqaruvida faol ishtirok etishga daʼvogar edilar. Biroq, shaharlar oʻrtasidagi birlikning yoʻqligi va zodagonlar bilan uzviy dushmanlik, fransuz General shtatlarining Angliya parlamenti qoʻlga kirita olgan huquqlarga erishish uchun qilgan urinishlarini samarasiz qildi.
1614-yildan 1789-yilgacha General shtatlar biron marta chaqirilmagan. Faqat 1789-yil 5-mayda Buyuk Fransuz inqilobi arafasida keskin siyosiy inqiroz sharoitida qirol Lyudovik XVI 1789-yilgi General shtatlarni chaqirdi. 1789-yil 17-iyunda uchinchi hokimiyat deputatlari oʻzlarini Milliy Assambleya deb eʼlon qildilar, 9-iyulda Milliy Assambleya oʻzini Taʼsis Assambleyasi deb eʼlon qildi, u inqilobiy Fransiyaning eng yuqori vakillik va qonun chiqaruvchi organiga aylandi.
General shtatlar instituti mavjud boʻlgan besh asr davomida 34 ta chaqiriq boʻlib oʻtgan, ularning 21 tasi XIV asrga toʻgʻri keladi.
Adabiyot
Havolalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Fransiya — Yevropadagi eng yirik davlatlardan biri bo‘lib, rasmiy nomi Fransiya Respublikasi (République française). U G‘arbiy Yevropada joylashgan bo‘lib, uning tarixi, madaniyati va siyosati juda boy va murakkabdir. Quyida Fransiyaning umumiy shtatlari (hududlari) haqida batafsil ma’lumot keltirilgan.
Fransiyaning ma’muriy bo‘linishi
Fransiya ma’muriy jihatdan bir necha pog‘onaga bo‘lingan.
-
Regionlar (régions):
2016-yilgacha Fransiyada 22 metropoliten region mavjud edi, qisqarish natijasida 13 ta asosiy regionga birlashtirildi. Bundan tashqari, umuman Fransiya hududiga kirmaydigan beshta o‘rmonda joylashgan qaram hududlar mavjud.
Hozirgi kunda metropoliten Fransiya 13 regiondan iborat:
- Auvergne-Rhône-Alpes
- Bourgogne-Franche-Comté
- Bretagne
- Centre-Val de Loire
- Corse (Korsika)
- Grand Est
- Hauts-de-France
- Île-de-France (Parij va uning atrofidagi hudud)
- Normandie
- Nouvelle-Aquitaine
- Occitanie
- Pays de la Loire
- Provence-Alpes-Côte d’Azur
-
Departamentlar (départements):
Har bir region o‘z ichida departamentlarga bo‘lingan. Umumiy hisobda Fransiyada 101 departament mavjud. Ularning 96 tasi metropoliten Fransiyada, qolganlari esa qaram hududlarda joylashgan.
-
Arrondissementlar, Kan tonlar va Kommunalar:
Departamentlar yanada kichik bo‘linmalarga, ya’ni arrondissementlarga bo‘lingan, keyin cantonlar va eng kichik ma’muriy birlik – kommunalar mavjud. Fransiyada kommunalar soni taxminan 35,000 ga yaqin.
Qaram hududlar (Overseas Territories)
Fransiyani metropoliten hududidan tashqari, dunyoning turli burchaklarida joylashgan bir nechta qaram hududlari bor:
- Fransiya Gvianasi (Guyane française) — Janubiy Amerikada joylashgan.
- Martinika — Karib dengizi oroli.
- Gvadelupa — Karib dengizidagi orollar guruhi.
- Reyunion — Hind okeanidagi orol.
- Mayot — Hind okeanidagi orol.
- Boshqa kichikroq qaram hududlar: Fransuz Polineziyasi, Saint-Pierre va Mikelon, Uollis va Futuna, Fransuz Janubiy va Antarktika hududlari va boshqalar.
Siyosat va boshqaruv
Fransiya parlament respublikasi bo‘lib, davlat boshlig‘i Prezident hisoblanadi. Prezident to‘g‘ridan-to‘g‘ri xalq tomonidan saylanadi. Hukumat bosh vazir boshchiligida ishlaydi. Fransiyada ikki-palatalik parlament mavjud: Quyi palata — Milliy Assambleya (Assemblée nationale) va Yuqori palata — Senat.
Fransiyaning o‘ziga xosligi
- Til: Rasmiy til — fransuz tili.
- Poytaxt: Parij (Île-de-France regionida joylashgan).
- Aholi: Taxminan 67 million.
- Madaniyat: Fransiya dunyoga mashhur san’at, fashon, gastronomiya va tarixiy merosi bilan tanilgan.
- Iqtisodiyot: Fransiya dunyoning yetakchi iqtisodiy kuchlaridan biri bo‘lib, asosiy faoliyat sohalari sanoat, qishloq xo‘jaligi, xizmat ko‘rsatish va turizmdir.
Xulosa
Fransiya — regionlar, departamentlar va ko‘plab kichik ma’muriy bo‘linmalarga ega rivojlangan davlatdir. Uning murakkab ma’muriy tizimi, boy tarixiy va madaniy merosi Fransiyaning dunyodagi o‘rni va ahamiyatini belgilaydi. Agar sizga Fransiyaning ma’muriy bo‘linishi yoki boshqa jihatlari bo‘yicha qo‘shimcha ma’lumot kerak bo‘lsa, bemalol so‘rashingiz mumkin!