Galikarnas maqbarasi

Galikarnas dagi maqbara yoki Mavsol maqbarasi (qadimgi yunoncha: linasῖon tῆs ἉLĻliῦ; turkcha: Halikarnas Mozolesi) Halikarnas va Mavsoli maqbarasi (qadimgi yun. Ahamoniylar imperiyasidagi satrap va uning singlisi xotini Kariya Artemisia II. Inshoot yunon arxitektorlari Satiros va Prienelik Pifiy tomonidan loyihalashtirilgan.Uning baland koʻtarilgan qabr tuzilishi qoʻshni Likiya qabrlaridan olingan boʻlib, Mavsol eramizdan avvalgi 360-yillarda bosib olgan va Nereid yodgorligi kabi hududga qoʻshib olgan.[3]

Maqbaraning balandligi taxminan 45 m (148 fut) boʻlib, toʻrt tomoni har biri toʻrtta yunon haykaltaroshlaridan biri: Leoxares, Bryaxis, Scopas of Paros va Timotheus tomonidan yaratilgan haykaltaroshlik relyeflari bilan bezatilgan.[4] Maqbara shu qadar estetik gʻalaba hisoblanganki, Antipater Sidonlik uni qadimgi dunyoning yetti mojizasidan biri sifatida belgilagan. U 12-asrdan 15-asrgacha boʻlgan ketma-ket zilzilalar natijasida vayron boʻlgan, [5][6][7] vayron qilingan oltita mojizaning oxirgisi.

Maqbara soʻzi endi er usti qabr uchun umumiy maʼnoda qoʻllanila boshlandi.

Manbalar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Galikarnas maqbarasi — qadimiy dunyoning eng mashhur yodgorliklaridan biri boʻlib, Bobilon shahrining qirgʻogʻida, hozirgi Turkiya hududida joylashgan Bodrum shahrida mavjud. Uni antik dunyoda "Mausoleum at Halicarnassus" deb atashgan.

Tarixi va ahamiyati

Galikarnas maqbarasi miloddan avvalgi 4-asrda Kariya hukmdori Maussolos (Maussolos) ning sharafiga uning rafiqasi Artemiziya buyurtmasi bilan qurilgan. Maussolos miloddan avvalgi 377-353 yillarda hukmronlik qilgan va bu yodgorlik uning nomidan kelib chiqqan "mausoleum" soʻzining butun dunyoda maqbarani bildiruvchi soʻz sifatida qabul qilinishiga sabab boʻlgan.

Arxitektura

Galikarnas maqbarasi yunon, misr va lyukyalik arxitektura elementlarini oʻzida mujassam etgan noyob binodir. U taxminan 45 metr balandlikda bo'lib, ustida charxi bo‘lgan haykal joylashgan. Bu haykal, ehtimol, Maussolos yoki uning otining haykali boʻlgan.

Qurg‘ilishi va buzilishi

Maqbara yogʻoch va tosh materiallardan qurilgan boʻlib, uning bezaklari va haykallari mashhur yunon haykaltaroshi Pheidias, Bryaksis va Skopas tomonidan bajarilgan. Ushbu yodgorlik arxeologik va san'atshunoslik jihatdan juda katta ahamiyatga ega edi.

Biroq, u XVIII asrda yuzaga kelgan zilzilalar va insonlarning faoliyatlari tufayli jiddiy zarar ko‘rdi. Bugungi kunda maqbaraning qolg‘onlari atrofida arxeologik qazishmalar olib borilmoqda, va bu joy boshidan ko‘p qismi yo‘qolgan bo‘lsa-da, uning tarixi va arxitekturasining yodgorligi sifatida muhim ahamiyat kasb etadi.

Madaniy meros

Galikarnas maqbarasi qadimiy dunyoning yetti mo‘jizalaridan biri sifatida sanaladi. Uning tasvirlari, tarixi va saqlanib qolgan qoldiqlari arxeologiya, san’at va tarix fanlari uchun bebaho manbadir. Shuningdek, u turizm nuqtai nazaridan ham Bodrum shahrining asosiy diqqatga sazovor joylaridan biri hisoblanadi.

Xulosa

Galikarnas maqbarasi shunchaki maqbara emas, balki qadimiy dunyo madaniyati, san’ati va arxitekturasi rivojining yuksak namunasi hisoblanadi. U nafaqat Maussolos hukmronligi davrining siyosiy va tarixiy ramzi, balki qadimgi odamlarning o‘lmaslik va hurmat ko‘rsatish bilan bog‘liq qiziqishlarini ifodalovchi yuksak san’at asaridir.

Agar maqbaraning arxeologiyasi, joylashuvi yoki boshqa tafsilotlari haqida batafsil ma’lumot kerak bo‘lsa, iltimos, so‘rashingiz mumkin.