Ғ (harf)

Ғ — oʻzbek kirill alifbosining oʻttiz toʻrtinchi harfi. Chuqur til orqa, shovqinli, sirgʻaluvchi, jarangsiz undosh tovushni ifodalaydi. Qoʻllanishiga koʻra uncha faol emas, lekin har qanday undosh va unli bilan yonma-yon keladi. Soʻzning boshi (gʻalaba, gʻarb, gʻuncha), oʻrtasi (ogʻiz, tugʻma, toʻgʻri) va oxirida (dimogʻ, yorugʻ, ulugʻ) qoʻllanishi mumkin. Baʼzan oxiri gʻ bilan tugagan soʻzlarga g bilan boshlanadigan affikslar qoʻshilganda, har ikki tovush assimilyatsiyaga uchrab, q tarzida talaffuz etiladi va shunday yoziladi: togʻ+ga>toqqa, tugʻ+gan>tuqqan, togʻ+gacha>toqqacha. Turkiy xalqlar, jumladan, oʻzbek xalqi uchun umumiy boʻlgan deyarli barcha yozuvlarda oʻziga xos belgishakllarga ega.

Ғ , ғ — Oʻzbek kirill yozuvi harfi. [ɣ] jarangli til orti sirgʻaluvchi tovushini anglatadi (janubiy rus shevalari va belorus tilidagi "г"ga oʻxshash), [ʁ] chuqur-til orti sirgʻaluvchi tovushi (fransuzcha r ga oʻxshash), yoki uvulyar portlovchi [ɢ]. Hozirgi oʻzbek lotin alifbosida unga gʻ harfi mos keladi. Bu harf lotin alifbosida okina (ʻ) belgisi bilan yoziladi.

Quyidagi alifbolarda qoʻllaniladi

Sh. qarang

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Ғ harfi oʻzbek alifbosining harflaridan biridir. U lotin yozuvida mavjud boʻlib, oʻzbek tili tovushlar tizimida muhim oʻrin tutadi. Бу ҳарф ўзбек тилида ибтидоий талаффузда қattiq ғ (gʻ) ёки ғ бўйича талаффуз қилинади.

Ғ harfi haqida batafsil maʼlumot:

Tovush va talaffuz:
Ғ harfi o‘zbek tilida "gʻ" tovushini ifodalaydi. Bu tovush til ildizi va ko‘proq g‘ovakli joylarda chiqadigan, tilda yumshoq, ozgina oʻpirilgan sifatga ega. Ingliz tilida bunday tovush mavjud emas, shuning uchun uni to‘g‘ri talaffuz qilish ba’zan qiyin bo‘lishi mumkin. Bu tovush arab tilidan o‘zbek tiliga kirgan so‘zlarda keng qo‘llaniladi.
Alifbodagi o‘rni:
U lotin alifbosida “Gʻ” harfi sifatida yoziladi: katta harf "Gʻ", kichik harf "gʻ". Kirill alifbosida esa бу "Ғ" ҳaрфига тўғри келади.
Tarixiy aspekt:
Ўзбек ёзувида ғ овози аввал араб ёзувидаги "غ" ҳарфи билан ифода этилар, кейин эса лотин ёзувига ўтганда "Gʻ" шаклида қабул қилинган. Бу ўз ўзбек тилининг аниқ талаффузини акс эттириш учун муҳим омил бўлган.
Misollar:
- Ғаҳрамон (qahramon) – mard, jasur odam;
- Ғоз (gʻoz) – o‘rdakning bir turi;
- Ғурур (gʻurur) – iftixor, faxr.
O‘rni va ahamiyati tilshunoslikda:
Ғ harfi tilning fonetik jihatdan aniqligi va talaffuzini to‘g‘ri ifodalashda xizmat qiladi. U so‘zlarda ma’no farqlashga olib keladigan alohida tovushdir.

Umuman olganda, Ғ harfi oʻzbek tilining talaffuzi va yozuvida o‘ziga xos o‘rin tutib, tilning boyliklaridan biridir.