Француски јазик
Fransuz tili — hindevropa tillari oilasining roman guruxiga mansub til; Fransiya, Fransiya Gvianasi, Gaiti, Monako, Benin, BurkinaFaso, Gabon, Gvineya, Kongo Demokratik Respublikasi, Kongo Respublikasi, Kot d’Ivuar, Mali, Markaziy Afrika Respublikasi, Niger, Senegal, Togo, Chad davlatlarining rasmiy tili; Belgiya Kirolligi, Shveysariya Konfederatsiyasi, Kanada, Lyuksemburg, Andorra, Kamerun, Madagaskar, Burundi, Ruanda, Komor Orollari Federativ Islom Respublikasi, Jibuti, Vanuatu, Seyshel Orollari davlatlaridagi rasmiy tillardan biri. Italiya va AQShning belgili xududlarida ham tarqalgan. Soʻzlashuvchilarning umumiy soni 100 mln. kishidan, Fransiyaning oʻzida 57 mln. kishidan ortiqroq (oʻtgan asrning 90-yillari). BMTning rasmiy va ishchi tillaridan biri.
Asosiy lahjalari: frans (hozirgi Fransuz tilining tarixiy negizi), shim. (Belgiyadagi normand, pikard, vallon va boshqalar), gʻarbiy (anjuy, gallo va boshqalar), jan.gʻarbiy (puatevin), markaziy, jan.sharkiy (burgund, franshkont), sharkiy (lotaringiya, shampan), frankprovansal.
Fransuz tili istilochilar tili (lotin tili) va Galliya tub aholisi tillarining oʻzaro taʼsiri jarayonida shakllangan. Fransuz tili tarixi quyidagi davrlarga boʻlinadi: gallroman (5—8-asrlar), eski fransuz (9—13-asrlar), oʻrta fransuz (14—15-asrlar), ilk yangi fransuz (16-asr), yangi fransuzklassik (17—18-asrlar) va hozirgi fransuz (19-asrdan). Oʻrta asrlarda umumfransuz yozma tili maydonga keladi, 16-asrda milliy til (1539-yildan davlatning rasmiy tili) shakllanadi. 17-asrda adabiy til meʼyori barqarorlashadi. 20-asrda adabiy va ogʻzaki nutq oʻrtasida sezilarli farq paydo boʻladi. Dastlabki yozma yodgorliklari 8—9-asrlarga mansub.
Fonetik xususiyatlari sifatida urgʻusiz, ayniqsa, soʻz oxiridagi unlilarning reduksiyasi, urg`uning asosan soʻnggi boʻgʻinga tushishi, urg`u ta`sirida unlilarning oʻzgarishi, unlilar oʻrtasidagi va soʻz oxiridagi undoshlarning tushib qolishi va boshqalarni koʻrsatish mumkin. Fransuz tili morfologiyasi uchun analitizm xarakterlidir (murakkab zamon, nisbat, qiyosiy darajalarning analitik shakllari). So`zlarning morfologik jihatdan oʻzgarmaslikka moyilligi kuzatiladi. Bir kancha fammatik ma`nolar (jins, son, shaxs)ning ifodalanishi koʻpincha sintaksis sohasiga koʻchiriladi, yordamchi soʻzlar keng qo`llanadi. Fe`l sohasida 4-mayl, 3 nisbat va keng tarmokdi zamon shakllari mavjud. Leksikasida gallardan sakdanib qolgan so`zlardan tashqari franklar tilidan sakdanib qolgan muayyan qatlam ham mavjud. Fransuz tili rivojida adabiy lotin tili katta rol oʻynagan; undan koʻplab soʻzlar, soʻz yasalish qoliplari, sintaktik tuzilmalar o`zlashgan.
Yozuvi bir qancha diakritik belgilar qoʻshilgan lotin alifbosi asosida shakllangan. Fransuz tili Belgiya, Shveysariya va Kanadada milliy variantlarga, Afrika mamlakatlarida esa, asosan, fonetik va lugʻaviy oʻziga xosliklarga ega.
Abduvahob Madvaliyev, Ibodulla Mirzayev.
Fransuz tili (français) asosan Fransiya, Belgiya, Luksemburg va Shveytsariyada kelib chiqqan, bugungi kunda esa dunyoning 54 mamlakatidagi 300 million odam uchun ona tili yoki ikkinchi til bo`lmish roman tildir.
Manbalar
Adabiyotlar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Албатта! Қуйида француз тили ҳақида узунроқ маълумот келтирилади:
Француз тили ҳақида умумий маълумот:
Француз тили — роман тиллар гуруҳига мансуб бўлган, асосан Франция, Бельгия, Швейцария, Канада (асиосан Квебек провинцияси) ва кўплаб Африка давлатларида сўзлашиладиган тил. У дунё бўйича 220 миллиондан зиёд одам томонидан она ёки иккинчи тил сифатида фойдаланилади.
Тилнинг келиб чиқиши ва тарихи:
Француз тили лотин тилидан ўрин олган тиллар қаторига киради, яъни у қадимги Рим империясида сўзланган лотин тилининг эволюцияси натижасида шаклланган. Француз тилининг шаклланиши асосан 9-10 асрларда бошланган ва у ўзининг замонавий кўринишини 17-18 асрларда олган. Алар давлат тили сифатида ривожлантирилган ва у замонавий Европа маданияти ҳамда ёзма адабиётининг муҳим тилига айланган.
Грамматика ва хусусиятлари:
Француз тили грамматик жиҳатдан жинс (эркак ва аёл жинс), сон (яккa ва кўплик), феъл шаклларида фарқ кўрсатади. Унда замонлар кўп ва турли кўринишлари мавжуд (ҳозирги, ўтмиш, келажак ва ҳоказо). Француз тилида олмослар (артикллар), уларнинг жинс ва сонга мувофиқ келиши муҳимдир. Шунингдек, унинг талаффуз қоидаси ўзгача ва кўплаб қоида ва истисноларга эга.
Француз тилининг аҳамияти:
Бу тил халқаро дипломатия, таълим, санъат ва маданиятнинг муҳим тили ҳисобланади. БМТ (Бирлашган Миллатлар Ташкилоти), ЮНЕСКО, Халқаро Олимпия қўмитаси ва бошқа кўплаб халқаро ташкилотларда француз тили расмий тил сифатида қўлланилади. Шунингдек, кўплаб халқаро бизнес ва туристик соҳаларида ҳам француз тили муҳим рол ўйнайди.
Француз тилини ўрганиш:
Француз тилини ўрганиш бир оз мураккаб бўлиши мумкин, чунки унинг тил грамматикаси ва талаффузи яхши эътибор талаб қилади. Лекин уни ўрганиш орқали долзарб маданият, адабиёт ва тарих билан яқинроқ танишиш мумкин. Француз тили биринчи хорижий тил сифатида кўплаб мамлакатларда ўқитилади ва унда нутқ қилиш, ўқиш, ёзиш ва тинглаш каби кўникмалар ривожлантирилади.
Хулоса:
Француз тили – бой тарихи, бой маданияти ва кенг тарқалган географик қамрови бўлган муҳим ва чиройли тилдир. Унинг ўрганилиши глобал алоқаларни мустаҳкамлаш, шахсий ва касбий имкониятларни кенгайтириш учун жуда фойдали.
Агар сизга француз тили ҳақида яна кўпроқ маълумот керак бўлса ёки грамматик қоидалар, луғатлар, баҳслар ҳақида ёрдам керак бўлса, менга мурожаат қилинг!