Fototrof Mikroorganizmlar
Fotosintezlovchi mikroorganizmlar , fototrof mikroorganizmlar — hujayra komponentlarini sintezlashda quyosh energiyasidan foydalanadigan mikroorganizmlar. Fotosintezlovchi mikroorganizmlarga qirmizi va yashil bakteriyalar, sianobakteriyalar, proxlofitlar, ayrim galobakteriyalar hamda suvoʻtlar boʻlimiga mansub bir qancha eukariot organizmlar (diatomlar, evglenasimonlar, pirofitlar, tillarang va sariqyashil suvoʻtlar va boshqalar) kiradi. Barcha Fotosintezlovchi mikroorganizmlarda (galobakteriyalardan tashqari) fotosintez xuddi yashil oʻsimliklar singari xlorofill ishtirokida boradi. Galobakteriyalarda esa fotosintez funksiyasini oqsil kompleksi bajaradi. Sianobakteriyalar va suvoʻtlarda fotosintezda O2 ajraladi. Boshqa Fotosintezlovchi mikroorganizmlarda fotosintezda O2 hosil boʻlmaydi; ular elektron donori sifatida suvdan emas, balki sulfidlar, tiosulfit, vodorod va organik moddalardan foydalanadi. Koʻpchilik Fotosintezlovchi mikroorganizmlar molekulyar azotni oʻzlashtiradi. Fotosintezlovchi mikroorganizmlar suv havzalarida koʻp uchraydi. Organik moddalarning toʻplanishida, oltingugurt va azotning tabiatda aylanishida faol ishtirok etadi.
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Fototrof mikroorganizmlar — bu energiyani yorug‘likdan oladigan va o‘z oziqlanishi uchun organik yoki noorganik birikmalarni sintez qila oladigan mikroorganizmlar guruhidir. Ular fotosintez jarayoni orqali quyosh nuridan foydalanib, o‘zlariga kerakli energiyani hosil qiladilar. Fototrof mikroorganizmlar tabiatda muhim ekologik rol o‘ynaydi, chunki ular karbonat angidridni olib, kislorod ajratadi va oziq-ovqat zanjirining boshlang‘ich bo‘g‘inini tashkil etadi.
Fototrof mikroorganizmlarning turlari
-
Fotosintez qiluvchi bakteriyalar (fotosintezik bakteriyalar):
- Cyanobacteria (ko‘k-yashil alglar): Ular suvda yoki nam muhitda yashaydi va kislorodli fotosintez jarayonini bajaradi. Cyanobacteria ko‘plab o‘simliklar va boshqa mikroorganizmlar uchun oziq-ovqat manbai sifatida xizmat qiladi.
- Purpura bakteriyalari: Ularda kislorod ishlab chiqarmaydigan fotosintez jarayoni bor. Ular nafaqat yorug‘likdan energiya oladi, balki organik moddalarni oksidlaydi.
- Yashil bakteriyalar: Kislorod chiqarilmaydigan fotosintez jarayoniga ega bo‘lib, asosan anaerob sharoitda yashaydi.
-
Fotosintez qiluvchi archaebakteriyalar:
- Arxae bakteriyalar orasida ham fototrof turlar mavjud bo‘lib, ular metabolik xilma-xillikka ega va ko‘pincha ekstremal muhitlarda (tuziq, issiq buloqlar) yashaydi.
Fototrof mikroorganizmlarning xususiyatlari
- Energiyani yorug‘likdan olish: Ular fotonlarni o‘zlarining pigmentlari (masalan, xlorofill, bakterixlorofill) yordamida yutib, kimyoviy energiya hosil qiladi.
- Karbon manbai: Ba’zilari (fotosintez qiluvchi autotroflar) karbonat angidridni asosiy karbon manbai sifatida ishlatsa, boshqalari organik moddalarni ham qabul qilishlari mumkin.
- Pigmentlar: Xlorofill va bakterixlorofilldan tashqari, karotinoidlar va fikobilin kabi pigmentlar ham mavjud bo‘lib, ular yorug‘likni yutishda yordam beradi.
Fotosintez jarayoni
Fototrof mikroorganizmlar yorug‘lik energiyasini kimyoviy energiyaga (ATP va NADPH) aylantirib, keyinchalik karbonat angidridni glukoza kabi organik moddaga aylantiradilar. Kislorodli fotosintezda kislorod ajralib chiqadi, kislorodsiz fotosintezda esa boshqa elektron donorlari (masalan, vodorod sulfidi) ishlatiladi.
Muhimligi
- Ekologik ahamiyati: Ular global karbon aylanishida muhim rol o‘ynaydi, kislorod ishlab chiqaradi va biomassa ishlab chiqaradi.
- Biotexnologik qo‘llanilishi: Biogas ishlab chiqarish, bioyoqilg‘i manbalari yaratish va ekologik muhitni tozalashda ishlatiladi.
Fototrof mikroorganizmlar tabiatda juda ko‘p va xilma-xildir, ularning o‘rganilishi mikrobiologiya, ekologiya va biotexnologiya sohalarida katta ahamiyatga ega.