Sun'iy intellekt javobi:

Fossan (yoki uzb tilida "fosil") – bu yer yuzasida yoki yer ostida topilgan, avvalgi geologik davrlarda yashagan tirik organizmlarning (o‘simliklar, hayvonlar, mikroorganizmlar) qoldiqlari yoki ularning izlari saqlangan qattiq qoldiqlardir. Fossillar orqali olimlar o‘tgan asrlardagi tabiat holatlari, tirik organizmlarning evolyutsiyasi, iqlim o‘zgarishlari va geografik sharoitlar haqida ma’lumot olishadi.

Fossillar quyidagi turlarga bo‘linadi:

1. Haqiqiy qoldiqlar – tirik mavjudotning qoldiq qismi (suyak, tish, shox, barg kabi) mineral modda bilan almashtirilgan holda saqlangan.
2. Iz qoldiqlar (iptida fossil) – tirik organizmning qadam izi, tashqi qobig‘i yoki boshqa izlari.
3. Karbonizatsiya qoldiqlari – organik moddalar bosim va harorat ta’sirida karbonatlama jarayonidan o‘tib, yupqa karbon qatlamlarida saqlanib qolgan.
4. Qoplama va skelet fossillari – o‘simlik yoki hayvon qoldiqlarining skelet qismi yoki qattiq qoplamalari.

Fossillar paleontologiya fanining asosiy manbasidir. Ular yordamida biz dunyodagi hayot tarixini, yangi turlar qanday paydo bo‘lganini va qanday yo‘qolganini tushunamiz.

O‘zbekistonda ham bir necha hududlarda qadimiy hayvon va o‘simlik fosillari topilgan. Bu esa mintaqaning geologik va biologik tarixini o‘rganishga yordam beradi. Misol uchun, Farg‘ona vodiysi yoki Qizilqum cho‘liga yaqin hududlarda turli davrlarga oid fossil qoldiqlar mavjud.

Umuman olganda, fossillar tabiatning o'tmishi haqida noyob dalillar bo‘lib, insoniyatga dunyo hayotining rivojlanishini chuqurroq anglashi uchun imkoniyat yaratadi.