Fazliy Namangoniy
Fazliy Namangoniy (taxallusi; asl ismi Abdulkarim, 18-asr 2yarmi — 19-asr 1yarmi, Namangan) — shoir, adabiyotshunos.
19-asr boshlarida Turaqurgʻon va Namanganda turli mansablarda ishlagan. Umarxon hukmronligi yillari (1810—22) Qoʻqonga kelgan. Sheʼriy isteʼdodi tufayli xonning marhamatiga sazovor boʻlib, tez orada saroy shoirlarining boshligʻi — "malik ushshuaro" nomini olgan. Umarxonning hayoti, faoliyati, harbiy yurishlari, hukmronligi davridagi voqealarni "Umarnoma" dostonida tasvirlagan. Xon topshirigʻiga koʻra, Fazliy "Majmuai shoiron" ("Shoirlar majmuasi", 1821) tazkirasini tuzgan. Oʻzbek adabiyotshunosligi tarixida ilk marta sheʼriy yoʻl bilan yaratilgan mazkur tazkirada 19-asr boshlari Qoʻqon adabiy muhitining 100 dan ortiq vakillari haqidagi qimmatli maʼlumotlar va asarlaridan namunalar mavjud. Shu jumladan, unda Fazliyning kasida va gʻazallari, shoira Mahzuna bilan mushoirasi ham bor. F.ning "Devon" tuzgani maʼlum, ammo u topilmagan. Uning oʻzbek va tojik tillarida yozilgan gazal, masnaviy, muxammas, ruboiy va tuyuqlari turli majmua va bayozlarda uchraydi.
Fazliyning "Majmuai shoiron" tazkirasi 19-asr va 20-asr boshlarida qoʻlyozma va toshbosma nusxalarda keng tarkalgan, asar adabiyot axli orasida katta shuhrat topgan. Uning mukammal qoʻlyozma nusxalari Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik intida saqlanadi (inv. № 7510, 9914 va boshqalar). Fazliy Umarxon vafotidan soʻng (1822), Namanganga ketgan va oʻsha yerda vafot etgan.U o'zbek adabiyoti tarixida ilk mutassa' janrini yaratgan shoir hisoblanadi.
Manbalar
Ad..Qayumov A., Qoʻqon adabiy muhiti, T., 1961; Qayyumov P., Tazkirai Qayyumiy, T.. 1998; Vohidov Sh., Qoʻqon tarixchilari Fazliy va Mushrif, T., 1996; Toshboltayeva T., "Majmuai shoiron" va uning muallifi, T., 2002.
Rustamjon Tojiboyev.
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Fazliy Namangoniy — o‘zbek klassik adabiyotidagi mashhur shoir, mutafakkir va davlat arboblaridan biridir. Uning haqiqiy ismi Abdulloh Fazliy bo‘lib, u 16-asrda yashagan va o‘zbek adabiyotining rivojida muhim o‘rin tutgan shaxs hisoblanadi.
Fazliy Namangoniy ko‘plab qasidalar, g‘azallar, ruboiylar va masnaviylar yaratgan bo‘lib, uning ijodi falsafiy, ma’rifiy, axloqiy mavzularni qamrab olgan. Shoir asarlarida hayot, insoniylik, axloq-odob va din bilan bog‘liq mavzular chuqur yoritilgan. Uning she’rlari so‘zning ma’nosi, uslubi va ohangi jihatidan o‘z davrining adabiy estetik talablariga javob beradi.
Fazliy Namangoniy, shuningdek, davlat arbobi sifatida ham faoliyat yuritgan, u o‘z davrining siyosiy, ijtimoiy hayotida faol ishtirok etgan, shuning uchun uning asarlarida o‘sha davrning voqealari va muammolari aks etgan.
Namangan viloyati, ayniqsa Namangon shahri uning shon-shuhratiga guvohdir. Fazliy Namangoniy merosining muhim qismi sifatida o‘zbek tilidagi adabiyotni boyitishga katta hissa qo‘shgan. Uning ijodi bugungi kunda ham o‘rganish va o‘rganishga arziydigan manba hisoblanadi.
Agar siz Fazliy Namangoniy haqida batafsilroq ma'lumot, uning hayoti, ijodi yoki asarlari haqida so‘ramoqchi bo‘lsangiz, men sizga yordam bera olaman.