Evtektika




Evtektika (yun. yeshekyz — oson suyuqlanuvchan) — suyuq holatida boshlangʻich komponentlar (aralashmalar) ning kristallari bilan muvozanatda, kristallanish temperaturasi esa eng past boʻladigan suyuq sistema (eritma). Fazalar qoidasiga muvofiq, E. oʻzgarmas trada kristallanish natijasida hosil boʻladi. E. hosil boʻlish xususiyati suyuq holatda komponentlarining bir-birida erishi cheklanmagan, qattiq holatda esa cheklanadigan yoki mutlaqo erimaydigan sistemalar uchun xos.

Ikki komponentli evtektik sistemaning holat diagrammasi boʻycha qattiq holatdagi komponentlar bir-birida erimaydi, sof komponentlar (A va V) ning kristallana boshlash tralari bilan sistemaning tarkibidagi miqdori orasidagi bogʻlanishni koʻrsatuvchi egri chiziqlar (TA Ye va TvYe) evtektik nuqta (Ye nuqta) da kesishadi. Bunda suyuqlik (£) bir vaqtda ikkala komponent bilan toʻyinadi. E. texnikada quymachilik qotishmalari, kavsharlar va boshqalar materiallar sifatida ishlatiladi.



uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Evtektika (yoki evtektik aralashma) — metallurgiya, kimyo va materialshunoslik sohalarida uchraydigan tushuncha bo‘lib, qattiq eritma yoki qattiq aralashmaning ikki yoki undan ortiq komponentlari o‘rtasida muayyan bir haroratda va ma'lum nisbatda hosil bo‘ladigan maxsus aralashmadir.

Evtektikaning asosiy xususiyatlari:

  1. Evtektik harorat: Evtektik aralashma qattiq holatdan suyuq holatga o‘tishi mumkin bo‘lgan eng past harorat. Bu haroratda, aralashmaning barcha komponentlari bir vaqtning o‘zida suyuqlikka aylanadi yoki aksincha, suyuqlikdan bir vaqtning o‘zida qattiq hosil qiladi.

  2. Muayyan nisbat: Evtektik aralashma tarkibidagi komponentlarning nisbatlari muayyan aniq qiymatga ega bo‘lib, bu nisbatda aralashma eng past erish nuqtasiga ega bo‘ladi.

  3. Bir vaqtning o‘zida ikki yoki undan ortiq qattiq fazaning hosil bo‘lishi: Evtektik qotishma muzlayotganda, u bir vaqtning o‘zida ikki qattiq fazaga (masalan, ikki xil kristall yoki komponentlarga) bo‘linadi.

Evtektik jarayonning amaliy ahamiyati:

Evtektika metall qotishmalarida muhim ahamiyatga ega, chunki u qotishmaning erish haroratini pasaytiradi va uning mexanik xususiyatlarini yaxshilashga yordam beradi. Masalan, temir va uglerod qotishmalarida (po‘lat va shuningdek qurilish materiallarida) evtektik tarkiblar muhim rol o‘ynaydi.

Misol:

Eng mashhur evtektik aralashmalardan biri — temir-uglerod qotishmasidagi 4.3% uglerod va 1147°C da hosil bo‘ladigan evtektik tarkibdir. Bu haroratda suyuq aralashma bir vaqtning o‘zida ferrit va sementit fazalariga aylanadi. Bu evtektik tuzilma po‘lat sifatida keng qo‘llaniladi.

Xulosa:

Evtektika — ikki yoki undan ko‘p komponentdan iborat aralashmaning muayyan harorat va nisbatda hosil bo‘ladigan eng past erishi mumkin bo‘lgan qattiq aralashmasi bo‘lib, bu jarayonlar materiallar fizik va kimyoviy xususiyatlarini belgilashda muhim rol o‘ynaydi. Evtektik aralashmalar ilm-fan va sanoatda keng qo‘llanilib, yangi qotishmalar va materiallarning rivojlanishiga turtki bo‘ladi.



Loyiha rivoji uchun hayriya qiling: 9860 3501 4465 8134. @Shaka_rj
Maqsad sun'iy intellekt javoblarini ko'paytirish

Uzpedia.uz