Sun'iy intellekt javobi:
Erkin energiya — fizikada va termodinamikada tizimning o‘z-o‘zidan ish bajarishga qodir bo‘lgan energiyasi hisoblanadi. Bu tushuncha ayniqsa kimyo, fizika va muhandislik fanlarida juda muhimdir, chunki u jarayonlarning energetik samaradorligini va o'tkazilish qobiliyatini ifodalaydi.
Erkin energiyaning eng ko‘p qo‘llaniladigan turlari quyidagilar:
Gibbsning erkin energiyasi (G)
Bu energiya turi ishonchli tizimda harorat va bosim konstant bo‘lganda yasaladi. Gibbs erkin energiyasi quyidagi formula bilan ifodalanadi:
[
G = H - TS
]
Bu yerda:
Jarayon o‘z-o‘zidan sodir bo‘lishi uchun Gibbs erkin energiyasi kamayishi kerak ((\Delta G < 0)).
Helmholtsning erkin energiyasi (A yoki F)
Bu energiya harorat va hajm konstant bo‘lgandagi sistema uchun hisoblanadi:
[
A = U - TS
]
Bu yerda:
Erkin energiya tushunchasi real hayotda reaktsiyalarning sodir bo‘lish shartlarini, fizik jarayonlarning yo‘nalishini aniqlash uchun ishlatiladi. Masalan, kimyoviy reaksiyalar energetik jihatdan foydali bo‘lishi uchun Gibbs erkin energiyasining kamayishi zarur.
Erkin energiyaning asosiy ahamiyati:
Aytib o‘tish kerakki, «erkin energiya» ba’zan qo‘llanilgan so‘zlarda noaniq yoki xato tushunchalar mavjud bo‘lishi mumkin, ayniqsa «cheklovsiz energiya» yoki «abadiy energiya» kabi tushunchalar bilan aralashtirilmasligi kerak. Erkin energiya — bu har doim fizik qonunlar doirasida ishlaydigan energiya turidir.