Eritrotsitlarning cho`kish tezligi
Eritrotsitlarning choʻkish tezligi — qon plazmasidagi oqsil komponentlarining oʻzaro nisbati va turli kasalliklarda eritrotsitlar soni va hajmi oʻzgarishlarini aniklaydigan diagnostik koʻrsatkich. Bunda qon biror antikoagulyant (mas, natriy sitrat) bilan aralashtirilib, millimetrlarga boʻlingan shisha kapillyar nayga olinadi. Qon ikki qism: pastki qism (choʻkmasi) — shaklli elementlarga, ustki qism — plazmaga ajraladi. Bir soatdan soʻng nayning pastki qismida choʻkkan eritrotsitlarning balandligi oʻlchanadi. Eritrotsitlarning choʻkish tezligit.ning erkaklar uchun 3–10 mm soat, ayollar uchun 3–15 mm soati normal hisoblanadi. Eritrotsitlarning choʻkish tezligit.ning kuchayishi yalligʻlanish bilan kechadigan jarayon (mas, pnevmoniya, sil, revmatizm, sepsis), shuningdek, toʻqimalarning yemirilish kasalliklari (miokard infarkti, oʻsmalar va boshqalar)da kuzatilib, bunda qon plazmasidagi fibrinogen, gammaglobulin va boshqalar miqdori koʻpayadi. Homiladorlik davrida ham Eritrotsitlarning choʻkish tezligit. ortadi.
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Eritrotsitlarning cho‘kish tezligi (Eritrotsitlarni cho‘kish tezligi, yoki qisqacha EChoTezligi) – bu qonda eritrotsitlar (qizil qon hujayralari) ma’lum bir vaqt oralig‘ida cho‘kib tushish jarayonining tezligini o‘lchovchi laborator tahlildir. Bu ko‘rsatkich ko‘pincha gematologiyada va umumiy diagnostikada ishlatiladi hamda yallig‘lanish jarayonlarini, infeksiyalarni yoki boshqa patologik holatlarni aniqlashda yordam beradi.
Eritrotsitlarning cho‘kish tezligi nima uchun o‘lchanadi?
- Organizmda yallig‘lanish jarayoni borligini aniqlash uchun
- Surunkali va o'tkir infeksiyalar, autoimmun kasalliklar, revmatik kasalliklar, malign o‘sma kasalliklari kabi holatlarda qo‘llaniladi
- Taniqli kasalliklarning og‘irligi va jarayon faoliyatini baholashda yordam beradi
- Kasalliklar davrida davolash samaradorligini kuzatishda ishlatiladi
Eritrotsitlarning cho‘kish tezligi qanday o‘lchanadi?
Test uchun qon odatda vena tomirdan olingan. Qon maxsus naychaga solinadi va ma’lum vaqt davomida (odatda 1 soat) qanchalik tez eritrotsitlar cho‘kib tushishini o‘lchashadi. Bu qiymat millimetrda (mm/soat) ifodalanadi.
Normal ko‘rsatkichlar:
- Ayollarda: 0–20 mm/soat
- Erkaklarda: 0–15 mm/soat
- Bolalarda esa odatda pastroq bo‘ladi
Eritrotsitlarning cho‘kish tezligining oshishi sabablar:
- Yallig‘lanish jarayonlari (masalan, revmatizm, artrit)
- Infektsiyalar (surunkali yoki o'tkir)
- O‘smalar va saraton kasalliklari
- Homiladorlik
- Ba'zi gematologik kasalliklar (masalan, anemiya)
- Qon zardobidagi oqsillar (jumladan, glyukoproteinlar) oshishi
Eritrotsitlarning cho‘kish tezligining pasayishi sabablar:
- Qon koagulatsiyasining oshishi
- Yog‘li qon hamda ba'zi gematologik kasalliklar
- Qonda ayrim oqsillar yoki qizil qon hujayralari miqdorining pasayishi
Qayd: Eritrotsitlarning cho‘kish tezligi aniq kasallikni ko‘rsatmaydi, balki faqat organizmdagi yallig‘lanish yoki boshqa patologik jarayonlar borligidan dalolat beradi. Shu sababli, natijalar boshqa klinik ma’lumotlar, tibbiy ko‘rik va qo‘shimcha laborator tekshiruvlar bilan birgalikda baholanadi.
Xulosa qilib aytganda, eritrotsitlarning cho‘kish tezligi oddiy va keng tarqalgan laborator test bo‘lib, turli kasalliklarning diagnostikasida yordam beradi. Lekin undan mustaqil ravishda to‘liq tashxis qo‘yish uchun foydalanilmaydi.