Sun'iy intellekt javobi:
Eramizdan oldin 860 yili haqida ma'lumotlarni ko‘rib chiqamiz. Bu davr insoniyat tarixining qadimgi bosqichlariga to‘g‘ri keladi va u haqida arxeologik va tarixiy manbalardan ba’zi ma’lumotlar mavjud.
1. Geografik va madaniy holat:
Eramizdan oldin VIII asrning oxiri hisoblangan 860 yillar, insoniyat tarixida bronza va temir asri madaniyatlari rivojlangan davrga to‘g‘ri keladi. Bu davrda turli mavjud davlatlar va qabilalar shakllana boshlagan. Ayniqsa, Yaqin Sharq, O'rta Osiyo, Osiyo va Yevropa hududlari tarixining muhim davrlaridan biridir.
2. Yaqin Sharqdagi vaziyat:
Eramizdan oldin 860 yilda Asuriya davlati o‘z kuchi cho‘qqisida edi. Asuriyaliklar qattiq markazlashgan hukumat tuzib, keng hududlarni nazorat ostiga olishgan. Shu paytda Assuriya padshohlaridan biri — Salmanassar III (ehtimol, bu yillarda uning hukmronligi davom etardi, taxminan e. oldin 859–824 yillar) qirollik qilgan. U o‘z armiyasini kuchaytirib, ko‘plab harbiy yurishlar amalga oshirgan.
3. Qadimgi Misr va boshqa davlatlar:
Misrda bu davr hamqadamlik va ijtimoiy-siyosiy o‘zgarishlar boshlangan davr hisoblanadi. Bu paytda Misrda Nya XV ipostoli sulolasi hukmron bo‘lgan, ular yangilangan siyosiy tizimlarni mustahkamlashga harakat qilganlar. Shu bilan birga, Filistim, Quddus va boshqa Yaqin Sharqning kichik shaharlari ham o‘z mustaqilligiga intilardi.
4. O‘rta Osiyo va saltanatlar:
O‘rta Osiyoda bu davr uchun aniq yozma manbalar kamdan-kam uchraydi. Lekin arxeologik topilmalar shuni ko‘rsatadiki, Markaziy Osiyoda qishloq xo‘jaligi va hayvonchilik rivojlanib bordi, shuningdek, savdo yo‘llarining paydo bo‘lishi tufayli madaniy almashuvlar ko‘p bo‘lgan.
5. Yevropa va boshqa hududlar:
Yevropada esa bronza asrining oxiri va temir asrining boshlanishi bosqichi kuzatiladi. Bu davrda qadimgi hind-evropa qabilalari, shuningdek, keltlar O‘rta va G‘arbiy Yevropa hududlarida tarqalib, yangi qishloq xo‘jaligi va hunarmandchilik texnologiyalarini o‘zlashtirmoqda edi.
Eramizdan oldin 860 yili qadimiy tsivilizatsiyalar — Assuriya, Misr, boshqalar bilan birga kichik qabilalar va shahar-davlatlar rivojlanayotgan davr bo‘lgan. Bu paytda ko‘plab siyosiy, sotsiologik, iqtisodiy jarayonlar boshlandi, ular keyingi asrlarda yuzaga keladigan yirik tarixiy o‘zgarishlar asosini yaratdi.
Agar aynan qaysi hudud yoki qaysi davlat tarixi haqida batafsil ma’lumot kerak bo‘lsa, iltimos, ayting, shunga qarab yanada chuqurroq yordam berishga harakat qilaman.