ELEKTRON HISOBLASH MASHINASI

ELEKTRON HISOBLASH MASHINASI (EHM) — asosiy funktsional elementlari (mantiq, xotira va boshqalar) elektron lampalar yoki yarimo’tkazgichli asboblar, integral mikrosxemalardan tuzilgan hisoblash mashinasi. Birinchi EHM — analograqamli hisoblash mashinasi, raqamli hisoblash mashinasi 20-asr 40-yillarida paydo bo’lgan. 70-yillardan boshlab kompyuter keng rasm bo’la boshladi. EHM ning boshqa tipdagi hisoblash mashinalariga nisbatan afzalligi (tez ishlashi, ixchamligi, puxtaligi, jarayonlarning avtomatlashtirilishni va boshqalar) tufayli ilmiy-texnika hisoblarida, axborotlarni ishlashda, avtomatik boshqarishlarda keng qo’llanilmoqda.

Manba

O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi

Sun'iy intellekt javobi:

Elektron hisoblash mashinasi (EHM) — bu ma'lumotlarni tez va aniq qayta ishlash, saqlash va uzatish uchun mo‘ljallangan avtomatlashtirilgan qurilma. Elektron hisoblash mashinalari dasturlashtirilgan bo‘lib, turli hisoblash operatsiyalarini bajaradi va katta hajmdagi ma’lumotlar ustida ishlash imkonini beradi.

Tarixi va rivojlanishi

Elektron hisoblash mashinalari tarixi 20-asr boshlaridan boshlangan. Birinchi elektron hisoblash mashinasi deb ko‘pincha 1946-yilda yaratilgan ENIAC (Electronic Numerical Integrator and Computer) hisoblanadi. Dastlabki EHM lar og‘ir, katta o‘lchamli va qimmat bo‘lgan bo‘lsa, bugungi kunda ular kichik, qulay va ko‘p qirrali qilingan.

Asosiy qismlari

Markaziy protsessor birligi (CPU) – hisoblash va boshqaruv funksiyasini bajaradi. Bu birlik arifmetik-amaliy operatsiyalarni bajarish va dastur ko‘rsatmalarini bajarish uchun javob beradi.
Xotira – ma’lumotlar va dasturlarni vaqtinchalik yoki doimiy saqlash uchun mo‘ljallangan. Asosan ikkita tur mavjud: operativ xotira (RAM) va doimiy xotira (masalan, qattiq disk).
Kiritish qurilmalari – ma'lumotlarni tizimga kiritish uchun (klaviatura, sichqoncha, skaner, mikrofon).
Chiqish qurilmalari – qayta ishlangan ma’lumotlarni foydalanuvchi uchun chiqarish (monitor, printer).

Turlar

Superkompyuterlar – juda yuqori hisoblash quvvatiga ega, ilmiy hisob-kitoblar va murakkab modellash uchun ishlatiladi.
Shaxsiy kompyuterlar – uy va ofis uchun mo‘ljallangan, kundalik ishlarni bajaradi.
Noutbuklar – portativ versiyalari, harakatda ishlash imkonini beradi.
Serverlar – ma’lumotlarni saqlash va tarmoq xizmatlarini taqdim etadi.

Qo‘llanilishi

Elektron hisoblash mashinalari turli sohalarda qo‘llaniladi: ta’lim, biznes, fan, ishlab chiqarish, sog‘liqni saqlash, iqtisodiyot va boshqalar. Ular murakkab hisob-kitoblarni tez bajara oladi, natijalarni tahlil qiladi va inson omilini kamaytiradi.

Xulosa

Hozirgi zamonda elektron hisoblash mashinalari zamonaviy texnologiyalar asosida yanada rivojlanib, hayotimizning ajralmas qismiga aylangan. Ular yordamida turli sohalarda samaradorlik oshirilib, yangi imkoniyatlar ochilmoqda.