ELEGIYA — 1) lirik poeziya janrlaridan; g’amgin ruhdagi lirik she’r. Elegiyaning asoschisi yunon shoiri Kallin (miloddan avvalgi 7-asrning 1-yarmi) hisoblanadi. Yunonistonda Tirtey, Mimnerm, Solon, Feognid, Fokilid va boshqalar Elegiya yozganlar. Romantizm uslubida yozilgan Elegiyalarda hayotdan qoniqmaslik, hasrat motivlari ustivorlik qilgan. Frantsuz Elegiyalarida emotsionallik, psixologizm, nazokat ortdi. Rus Elegiyasi 18-asrda paydo bo’ddi va V. A.Jukovskiy, K.N. Batyushkov ijodida rivojlandi. A.S. Pushkin bu janr uslubi, mavzusini yangiladi. 20—30-yillar o’zbek lirikasida Elegiyaning dastlabki namunalari paydo bo’ldi. Hamzaning Tursunoyga, Cho’lponning o’zbek qizlari taqdiriga bag’ishlangan she’rlarida Elegiyaga xos qayg’u motivlari, g’amgin kayfiyat o’z ifodasini topdi. Keyinchalik Oybek, H.Olimjon va boshqalar shoirlar o’zbek Elegiyasining eng yaxshi namunalarini yaratdilar; 2) musiqada — o’ychan, hazin, ba’zan motamsaro xarakterdagi vokal yoki cholg’u asar. Mustaqil janr sifatida 17-asrdan ma’lum (G.Pyorsell va boshqalar). Yuksak namunalarini J. Massne (ovoz, violonchel va fortepiano), M. Glinka, N. Myaskovskiy (romanslar), P. Chaykovskiy (torli orkestr uchun), S. Raxmaninov (“Elegik trio” va boshqalar), N. Metner (sonatae.si, fortepiano uchun), 20-asrda I.Stravinskiy, B.Bartok va boshqalar yaratgan. O’zbekistonda M. Burhonov (violonchel va fortepiano uchun), A. Kozlovskiy (5 ta, violonchel uchun) Elegiyalari tanilgan.
Manba
O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi
Sun'iy intellekt javobi:
ELEGIYA — bu adabiyotda ko‘pincha chuqur qayg‘u, g‘am, o‘lim, ayriliq, o'tmishga oid o‘ylarga bag‘ishlangan ruhiy kechinmalarni ifodalovchi she’riy janrdir. Elegiya odatda og‘ir, qayg‘uli ohangda yoziladi va insonning ichki kechinmalarini, dardlarini ifoda etadi.
Elegiyaning tarixiy ildizi
Elegiya so‘zi yunon tilidagi “elegeia” so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, dastlab qadimiy yunon adabiyotida keng qo‘llangan. Dastlab elegiyalar ko‘proq epik yoki lirik janrlarga yaqin bo‘lsa, keyinchalik ular ayniqsa fojiali yoki g‘amgin mavzularda kuylanadigan she’rlar sifatida rivojlandi.
Elegiyaning xususiyatlari
Mavzu: Odatda o‘lim, ayriliq, sog‘inch, o'tmish haqida qayg‘u, odamning hayotidagi kutilmagan yo‘qotishlar, vatan, do‘stlar haqida dardli fikrlar.
Ohang: G‘amgin, xotirjam, ko‘pincha qayg‘uli va mulohazali.
Forma: Elegiyalar ko‘pincha erkin shaklda yoki muayyan she’riy o‘lchamlar bilan yoziladi; ba’zan u o‘ziga xos ritm va dizaynga ega bo‘ladi.
Tuzilishi: Ichki hissiyotlar, chuqur ruhiy kechinmalar aks etadi.
O‘zbek adabiyotida elegiyaning o‘rni
O‘zbek adabiyotida ham elegiya janri rivojlangan bo‘lib, ko‘plab shoirlar hayot, o‘lim, vatanga mehr, ona tiliga sadoqat mavzularida g‘amgin qalam tebratishgan. Masalan, Alisher Navoiy, Abdulla Oripov kabi shoirlarning ayrim asarlarida elegiyaning ko‘rinishlarini ko‘rish mumkin.
Misol uchun, elegiyaning qisqacha shaklida she’r namunasi:
Elegiya — inson qalbining eng nozik, sezgir his-tuyg‘ularini, hayotdagi og‘ir kechinmalarni ifodalash vositasi. U adabiyotda inson ruhi va hayotning fojiali tomonlarini yoritadi, chuqur o‘ylarga chorlaydi.
Agar ushbu mavzu bo‘yicha yana batafsilroq ma’lumot yoki she’r namunalarini xohlasangiz, bemalol so‘rashingiz mumkin!
Loyiha rivoji uchun hayriya qiling: 9860 3501 4465 8134. @Shaka_rj Maqsad sun'iy intellekt javoblarini ko'paytirish