EKVATOR

EKVATOR (lotincha aeyaialog — teng bo’luvchi), geografik ekvator, yer ekvatori — 1) yer yuzasida qutblardan teng uzoqlikdan o’tkazilgan katta aylana chiziq; erning aylanish o’qiga perpendikulyar bo’lgan va uning markazidan o’tuvchi yassi yuza bilan er yuzasining kesishgan chizig’i. Ekvator uzunligi 40 075 696 metr Ekvator. Yer sharini ikkiga — shimol va Janubiy yarim sharlarga bo’ladi. Geografik kengliklar Ekvatordan qutblarga tomon hisoblanadi. Ekvatorda kecha va kunduz doimo teng bo’ladi. Quyosh Ekvator ustida har yili 2 marta — bahorgi teng kunlik va yozgi teng quk/ShKlarda zenitda bo’ladi; 2) osmon ekvatori — osmon sferasi barcha nuqtalarining olam qutblaridan 90° da joylashgan katta doirasi. Osmon Ekvator tekisligi yer Ekvator tekisligiga parallel va kuzatish joyidan biror tomonda ufq tekisligiga 90° — (r burchak ostida qiya joylashgan, f — bu yerda joyning kengligi. Osmon Ekvator osmon sferasini shimol va Janubiy yarim sharlarga ajratadi.

Manba

O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi

Sun'iy intellekt javobi:

Ekvator haqida batafsil ma'lumot

Ekvator — Yerning eng keng doirasi bo‘lib, u geografik kenglik bo‘yicha 0° ga teng. Bu tasavvuriy chiziq Yer yuzasini shimoliy yarimshar va janubiy yarimsharga teng ikkiga bo‘lib ajratadi. Ekvator Yer sharini ikki teng qismga — shimoliy va janubiy yarim sharlariga bo‘ladi.

Ekvatorning xususiyatlari:

Geografik joylashuvi
Ekvator Yerning markaziy tekisligida joylashgan bo‘lib, u uzunligi taxminan 40 075 kilometrga teng. Bu chiziq taxminan Quyosh ustunlik qiluvchi nuqtalar oralig‘ida, ya’ni yil davomida Quyoshning ko‘tarilishi va tushishi uchun asosiy zonadir.
Iqlim
Ekvator yaqinidagi yerlar tropik mintaqaga kiradi va bu yerda iqlim doimiy iliq bo‘ladi. Harorat sezilarli darajada o‘zgarib turmaydi va yil davomida o‘rtacha harorat 25-30 °C atrofida bo‘ladi. Ekvatorial mintaqalarda yomg‘ir ko‘p yog‘adi, shuning uchun bu hududlar qalin o‘rmonlar, ya’ni jangalzorlar bilan qoplangan.
Tabiat va fauna
Ekvator yaqinidagi mintaqalarda tropik o‘rmonlar, shuningdek, boy biologik xilma-xillik mavjud. Mana shunday hududlarda maymunlar, turli xil qushlar, maxsus o‘simlik turlari, jumladan, gigant daraxtlar o‘sadi.
Daylight (kunduz va tunda) uzunligi
Ekvator bo‘ylab kun va tun uzunligi yil davomida deyarli bir xil bo‘ladi — taxminan 12 soat kunduz va 12 soat tun. Bu yerda kunlar va tunlar orasidagi farq minimal bo‘ladi.
Geografik ahamiyati
Ekvator dunyoning harorat sharoitlarini, shamollar va dengiz oqimlarini tashkil qilishda muhim rol o‘ynaydi. Ekvator yaqinida joylashgan hududlar tropik to‘lqinlar va musson shamollari bilan faol ta’sirlanadi.
Raqamlar va ma’lumotlar
- Uzunligi: 40 075 km
- Kengligi: 0° geografik kenglik
- O‘tgan davlatlar: Braziliya, Kongо Demokratik Respublikasi, Ekvador, Kolumbiya, Keniya, Indoneziya, Seneqal, Uganda va boshqa ko‘p davlatlar.

Xulosa

Ekvatordan boshlanib, Yer sharining iqlimi, geografiyasi va tabiiy resurslari shakllanadi. U Yer yuzining muhim geosimvoli bo‘lib, global tabiiy jarayonlarda katta ahamiyatga ega.

Agar qo'shimcha savollaringiz bo‘lsa, so‘rashingiz mumkin!