Ekskorioz
Ekskorioz — tokning zamburugʻ kasalligi. Tok zangida, barg va novdalarida qora uzunchoq dogʻ va yoʻlyoʻl chiziqlar koʻrinishida paydo boʻladi. E. kasalligi tez tarqaladi, chiziqlar oʻrnida yoriqlar hosil boʻladi. Poʻstloq ingichka uzun boʻlaklarga boʻlinib koʻcha boshlaydi, novda oʻsib chiqqan joy yoʻgʻonlashadi. Novdaning asosi yoʻgonlashib (shishib), oziq moddalar oʻtmay qoladi. Novdalarda choʻzinchoq qoramtir dogʻlar paydo boʻlishi mumkin. Kech kuzda novdalar uchi oqaradi, ularda ham dogʻ paydo boʻladi. E. yomgʻir koʻp yoqqan yilda juda tez rivojlanadi. Kasallik qoʻzgʻatuvchisi novda oʻsib chiqqan joylarda mitseliy koʻrinishida qishlaydi.
Kurash choralari: toklarga yorugʻlik va havoning yaxshi oʻtishi uchun qulay sharoit yaratiladi, kurtak chiqqunga qadar hamda novda oʻsish davrida fungitsidlar, organik preparatlar bilan ishlov beriladi. Kurtaklar boʻrtishiga qadar 2% li nitrafen purkash yaxshi natija beradi.
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Ekskorioz — terining yuqumli kasalliklaridan biri bo‘lib, scabies (qoqilik) deb ham ataladi. Bu kasallikning asosiy sababchisi — Sarcoptes scabiei nomli mikroskopik o‘rgimchak qurtchasidir. Ekskorioz ko‘pincha yaqin jismoniy aloqa orqali tarqaladi va terining yuzasida qattiq qichishish, toshmalar va tirnalish izlari bilan namoyon bo‘ladi.
Ekskoriozning sabablari:
- Sarcoptes scabiei o‘rgimchak qurtchalari teri ostiga kirib, u yerda tuxum qo‘yadi.
- Qurtchalar terining tirnash xususiyatini keltirib chiqaradi.
- Kasallik ko‘proq yaqin aloqada bo‘ladigan odamlar, ayniqsa, oilaviy a’zolar orasida tez tarqaladi.
Klinika belgilari:
- Kuchli qichishish, ayniqsa, kechasi kuchayadi.
- Terida mayda qizil toshmalar, pufakchalar va tirnalish izlari paydo bo‘ladi.
- Eng ko‘p tirnalish joylari: barmoqlar orasida, bilak ichki yuzasi, qovuq osti, kamar va qin sohalari.
- Agar vaqtida davolanmasa, ikkilamchi bakterial infektsiyalar rivojlanishi mumkin.
Kasallik tashxisi:
- Teridan mikroskop ostida qurtcha yoki uning tuxumlarini aniqlash.
- Kasallikning klinik ko‘rinishi va simptomlarga qarab tashxis qo‘yiladi.
Ekskoriozni davolash:
- Terini antiseptik vositalar bilan tozalash.
- Krem yoki malham shaklida spetsifik antiparazitar preparatlar (masalan, permethrin, crotamiton) qo‘llaniladi.
- Oilaning barcha a'zolari bir vaqtning o‘zida davolanadi, kasallikning qaytalanishini oldini olish uchun.
- Qichishishni kamaytiruvchi dori vositalaridan foydalanish mumkin.
- Chotkalar, kiyim-kechaklar va yotoq buyumlari yuqumdan saqlash uchun yuqori haroratda yuvilishi zarur.
Profilaktika:
- Gigienaga qatʼiy rioya qilish.
- Shaxsiy buyumlarni boshqalar bilan almashmaslik.
- Yuqori zichlikdagi jamoat joylarida ehtiyot choralarini ko‘rish.
Ekskorioz — vaqtida aniqlanib, to‘g‘ri davolansa, oson tuzaladigan kasallikdir. Boshqalarga yuqmasligi uchun kasallik belgilari paydo bo‘lganda shifokorga murojaat qilish lozim.