Sun'iy intellekt javobi:

EHM tarmog‘i (Elektron Hisoblash Mashinalari tarmog‘i) kompyuterlar va boshqa elektron qurilmalar o‘rtasida ma’lumotlarni uzatish va almashish uchun yaratilgan tarmoqni anglatadi. Zamonaviy elektron hisoblash mashinalari tarmoqlari yordamida turli operatsion tizimlar, qurilmalar va foydalanuvchilar bir-birlari bilan bog‘lanadi hamda ko‘p turdagi xizmatlardan foydalanadi.

EHM tarmog‘ining asosiy tushunchalari:

1. Tarmoqning tuzilishi: EHM tarmog‘i kompyuterlararo bog‘lanishni ta’minlaydigan qurilmalar, simli yoki simsiz aloqa vositalari va protokollardan tashkil topgan. Tarmoq ko‘pchilik holatlarda markazlashtirilgan (server-klient modeli) yoki tarqalgan (peer-to-peer modeli) bo‘lishi mumkin.

2. Tarmoq turlari:

   • LAN (Local Area Network) – mahalliy tarmoq, ya’ni bitta bino yoki ofis ichidagi kompyuterlar tarmog‘i.
   • WAN (Wide Area Network) – keng maydonli tarmoq, masofaviy joylashgan hududlar yoki mamlakatlardagi kompyuterlar o‘rtasida bog‘lanish.
   • MAN (Metropolitan Area Network) – shahar hududida joylashgan bir nechta LAN tarmoqlarini bog‘laydigan tarmoq.
   • Internet – butun dunyoni qamrab olgan eng katta EHM tarmog‘i.

3. Tarmoq protokollari: Tarmoqda ma’lumotlarni uzatish uchun qoidalar va protokollar ishlatiladi. Masalan, TCP/IP modeli eng keng tarqalgan bo‘lib, u ma’lumotlarni paketlarga bo‘lib uzatish va manzilni aniqlash imkonini beradi. Boshqa protokollar orasida HTTP, FTP, SMTP kabi xizmatlar uchun ishlatiladigan protokollar ham mavjud.

4. Tarmoq qurilmalari:

   • Router – tarmoqlar o‘rtasidagi ma’lumotlarni uzatuvchi vosita.
   • Switch – bir tarmoq ichida qurilmalarni bog‘laydi va ma’lumotlarni kerakli qurilmaga yetkazadi.
   • Hub – ma’lumotlarni barcha portlarga tarqatadi, lekin samaradorligi past.
   • Modem – raqamli signallarni analog signalga va aksincha aylantiradi.
   • Access Point – simsiz tarmoqqa kirish nuqtasini tashkil qiladi.

5. EHM tarmog‘ining afzalliklari:

   • Ma’lumotlarni tez va samarali uzatish imkoniyati.
   • Resurslardan (printer, fayllar, dasturlar) umumiy foydalanish.
   • Axborotni yuklab olish va yuborishda qulaylik.
   • Foydalanuvchilar o‘rtasida hamkorlikni oshiradi.
   • Masofaviy boshqaruv va monitoring imkoniyatlari.

6. Xavfsizlik: Tarmoqlarda ma’lumotlarni himoya qilish juda muhim. Parollar, shifrlash, xavfsizlik devorlari (firewall), antivirus va boshqa xavfsizlik usullari EHM tarmoqlarini himoya qiladi.

7. Qo‘llanilish sohalari: EHM tarmoqlari ta’lim, sanoat, tijorat, hukumat, sog‘liqni saqlash va ko‘plab boshqa sohalarda ishlatiladi. Masalan, Internet orqali masofaviy ta’lim, bank tizimlari, elektron tijorat va onlayn o‘yinlar asosini tashkil etadi.

Xulosa: EHM tarmog‘i – bu elektron hisoblash mashinalari o‘rtasidagi bog‘lanish orqali ma’lumot va resurslarni samarali almashish jarayoni. Uning rivojlanishi zamonaviy axborot texnologiyalari infratuzilmasini yaratishda asosiy omil hisoblanadi. Bugungi kunda har bir sohada EHM tarmoqlari yordamida tezkor, ishonchli va xavfsiz ma’lumot almashuvi ta’minlanmoqda.