Edward Jenner

Jenner Eduard (1749-1823) - ingliz vrachi, chin chechakka qarshi emlash usulining asoschisi. Sigir chechagi bilan ogʻrib tuzalgan sut sogʻuvchilar chin chechak bilan ogʻrimasligini aniqlagan. 1769-yil 14 mayda 8 yashar Jeyms Fips ismli bolaga sigir chechagini, bir yarim oydan keyin odam chechagini emlagan; bola chechak bilan ogʻrimagan. Bir necha oy va bir necha yildan keyin Fipsni yana qayta emlab chechakka qarshi emlash mumkinligini va juda yaxshi natija berishini isbotlagan. 1803-yilda Londonda chechakka qarshi emlash instituti (Jenner instituti) ochildi, J. umrining oxirigacha unga rahbarlik qilgan.

Manbalar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Edward Jenner — ingliz shifokori va olim, u vaksinalash tamoyillarini aniqlagani bilan mashhur. U 1749-yil 17-mayda Angliyaning Berkeley shahrida tug‘ilgan va 1823-yil 26-yanvarda vafot etgan.

Jenner insoniyat tarixida tahlikali kasalliklarga qarshi immunitet hosil qilish usulini yaratgan shifokor sifatida tanilgan. Uning eng katta yutug‘i — 1796-yilda o‘zining mashhur tajribasi orqali kichik chagma (vaktsina) bilan toshchani oldini olish imkoniyatini ko‘rsatgani.

Ushbu kashfiyotiga ko‘ra, Jenner sutga xizmat qiluvchi ayollardan biri toshchaning bir shakli bo‘lgan kichik chagma kasalligiga chalingan birinchi insonlarni muayyan muddatdan keyin toshcha kasalligiga immun bo‘lishini kuzatdi. Shu asosda, u boshqa odamga kichik chagma kasalligidan olingan suyuqlikni yubordi va keyinchalik toshcha kasalligiga qarshi immunitet hosil bo‘lishini aniqladi.

Edward Jennerning bu tadqiqoti vaksinalashtirish fanining asoslarini qo‘ydi va butun dunyoda kasalliklarni oldini olishda inqilob yasadi. U vaksina so‘zini Lotincha “vacca” (sigir) so‘zidan olgan, chunki kichik chagma sigirlarning kasalligi edi.

Jennerning ishlari tufayli toshcha, avval insoniyat uchun juda xavfli va ko‘plab odamlarning o‘limiga sabab bo‘lgan kasallik, butun dunyo bo‘yicha yo‘q qilindi. U ilm-fan va tibbiyot tarixida vaksinalashning otasi sifatida eslanadi.