Sun'iy intellekt javobi:

Dramaturgiya — sahna asarlari, ya'ni drama, p‘yesa, spektakl va boshqa teatr ko‘rinishlarining yaratilishi, ularning tuzilishi, rivojlanishi, syujet va qahramonlarining xarakteri, konflikt va dramatik holatlar asoslarini o‘rganadigan san’at va ilm sohasidir.

Dramaturgiyaning asosiy jihatlari:

1. Dramaturgiya va uning mohiyati
   Dramaturgiya teatr asarlarining tuzilishi, ularning konfliktga asoslanishi, voqealar rivojlanishi va dramatik kuchni targ‘ib qiladi. U aktyor, yozuvchi, rejissyor va boshqa sahnadagi ijodkorlar uchun qo‘llanma vazifasini bajaradi.

2. Asosiy elementlar

   • Syujet — voqealar ketma-ketligi, drama o‘sishining asosiy yo‘li.
   • Qahramonlar — harakatlarning sub’ektlari, ular o‘zaro munosabatda bo‘lib, konflikt yaratadi.
   • Konflikt — drama markaziy muammosi bo‘lib, qahramonlarning maqsad va qarama-qarshi kuchlari o‘rtasidagi ziddiyatni ifodalaydi.
   • Fasllar (aktlar) — sahna asarining bo‘laklari, voqealar rivojining bosqichlari.
   • Dialog va monolog — qahramonlarning so‘zlari, ular orqali ichki kechinmalar, fikr va qarashlar ifodalanadi.

3. Dramaturgiyaning vazifalari

   • Voqea va qahramonlarning mantiqiy va psixologik asoslangan rivojlanishini yaratish.
   • Teatr ijodkorlarini sahnalashtirishda fikr va yo‘nalish berish.
   • Tomoshabinlarda kuchli dramatik ta’sir qoldirish uchun dramatik kuch va dinamika yaratish.

4. Dramaturgiyaning turlari

   • Klassik dramaturgiya — an’anaviy qoidalar va janrlar asosida shakllangan.
   • Eksperimental dramaturgiya — yangi shakl va usullarni sinovdan o‘tkazadi, janrlar aralashuvi, abstrakt yoki simbolik ta’sirni qo‘llaydi.

5. Dramaturgiya ta’limi
   O‘quv jarayonida dramaturgiya san’atining nazariy asoslari, dramaturgik amaliyot, p‘yesa yozish uslublari, teatr tarixi va p‘yesa tahlili o‘rgatiladi.

Xulosa

Dramaturgiya teatr va kino san’atining asosi hisoblanib, inson tafakkuri, hissiyotlari va jamiyat muammolarini sahnada jonlantirish san’atini shakllantiradi. U dramaturg va rejissyor uchun asar-taqdimot jarayonida muhim yo‘riqchi vazifasini bajaradi, tomoshabinga esa insoniy hayot va uning murakkabliklarini anglash imkoniyatini yaratadi.