DOZIMETRIK ASBOBLAR
DOZIMETRIK ASBOBLAR (dozimetrlar) — ionlovchi nurlanish dozalarini yoki doza bilan bog’liq kattaliklarni o’lchashda ishlatiladigan asboblar. Bir turdagi nurlanishlar yoki aralash nurlanishlar miqdorini o’lchaydigan xillarga bo’linadi. Radiasiya xavfi darajasini belgilaydigan ekvivalent dozasini o’lchash uchun berlarda darajalarga bo’lingan asbob bermetr deb ataladi. Gazda hosil bo’lgan ionlar tokini o’lchashga mo’ljallangan asboblar ionizasiya dozimetrlari deyiladi. Nurlanish tufayli ionlash kamerasida hosil bo’lgan tok kuchi rentgen birligida darajalangan asboblarda o’lchanadi va ular rentgenometrlar deyiladi. Organizmga ta’sir etuvchi nurlanish dozasini aniqlash uchun ishlatiladigan asbob devori pleksiglas, polistiroldan yasaladi. Radiometrlarda u, R-nurlanish oqimini o’lchash uchun zaryadli zarralar hisoblagichlari va stsintillyasiya qisoblagichlari ishlatiladi. Dozimetrik asboblar lyuminessentsiya, foto, stsintillyatsiya, yarimo’tkazgich va boshqa xillarga ham bo’linadi. Qo’zg’almas, ko’chma, qo’l va cho’ntak dozimetrlari ham bor. Katta dozalarni o’lchash uchun fotografik, kimyoviy va ekzoelektron emissiyaga asoslangan dozimetrlar ishlatiladi. Dozani aniqlashda esa strelkali apparatlar, sezgir fotoplyonkalar qo’llaniladi.
Manba
O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi
Uzpedia.uz