Dow Jones sanoat indeksi
Dow Jones sanoat indeksi (lotincha: Dow Jones Industrial Average, qisqartirilgan holda DJIA; NYSE: DJI) — AQShning yetakchi kompaniyalari aksiyalari kursining Nyu-York birjasidagi oʻrtacha koʻrsatkichi, birja indikatori. Bu indeks dastlab 1884-yildan „DowJones end kompani“ firmasi tomonidan 11 kompaniya aksiyalari kursi buyicha „Uol strit jornel“da eʼlon qilinib borilgan. 1928-yildan 30 ta kompaniya aksiyalari boʻyicha hisoblanib, muntazam matbuotda eʼlon qilib boriladigan boʻldi. Hozir Dow Jones indeksi aksiyalar kursining birja yopiladigan chogʻda har kungi oʻrtacha qiymatlarini koʻrsatadi, muayyan vaqtdagi aksiyalarning oʻrtacha narxi oldingi davrdagi narxga solishtiriladi. Mas, oldingi narx indeksi 10, 100 yoki 1000 birlik deb qabul qilingan boʻlsa, keyingi narx shunga taqqoslanib, narx oshsa, yangi indeks 10,6, 106,1, 1010,5 deb baholanishi mumkin. Aksiyalar kursi indeksining koʻtarilishi uning haridorlarini koʻpaytiradi yoki aksincha. Kompaniyalar aksiyalarining kurs indeksiga qarab iqtisodiy vaziyatga baho beriladi. Dow Jones indeksi faqat iqtisodiy emas, balki siyosiy vaziyatga qarab ham oʻzgarib turadi.
DJIA eng qadimgi va eng mashhur aksiyalar indekslaridan biri boʻlsa-da, koʻplab professionallar Dow Jones S&P 500 yoki Russell 2000 indekslari kabi kengroq bozor indekslari bilan solishtirganda AQShning umumiy fond bozorini yetarli darajada aks ettirmaydi, deb hisoblaydilar.
Indeksdagi eng katta qulash 1987-yilndagi „qora dushanba“ kuni sodir boʻlgan, oʻshanda Dow Jones 22,6 % ni yoʻqotgan.
Hisoblash va tanlash mezonlari
Indeks AQShning 30 ta eng yirik kompaniyasini qamrab oladi. „Sanoat“ taʼrifi tarixga boʻlgan hurmatdan boshqa narsa emas: endi bu kompaniyalarning koʻpchiligi bu sohaga tegishli emas.
Dastlab, indeks qamrab olingan kompaniyalar aktsiyalari narxining oʻrtacha arifmetik qiymati sifatida hisoblab chiqilgan. Endilikda esa, barcha 30 ta aksiyalar narxlari yigʻindisini hisoblash uchun Dow Jones koeffisientiga boʻlinadi. 2021-yil 4 noyabrdan boshlab, Dow Jones koeffisienti 0,15172752595384 ni tashkil qiladi. Taʼsischi kompaniya aksiyalarining boʻlinishiga duchor boʻlganda nisbat oʻzgaradi, shuning uchun aksiyalarning boʻlinishi indeks qiymatiga taʼsir qilmaydi.
Investitsiya usullari
Dow Jones indeksiga indeks fondlari, shuningdek, opsion shartnomalari va fyuchers shartnomalari kabi hosila vositalari orqali investitsiya qilish mumkin.
Chicago opsionlar birjasi DJX ildiz belgisi orqali Dow-da opsion kontraktlarini chiqaradi.
Indeksga koʻrsatkichlarini takrorlovchi ETF esa State Street Corporation tomonidan chiqariladi.
Manbalar
Adabiyotlar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Dow Jones sanoat indeksi (Dow Jones Industrial Average, DJIA) — bu AQShning eng mashhur va qadimgi aksiyalar indeksi hisoblanadi. U 1896-yilda yaratilib, hozirgi kunda 30 ta yirik sanoat kompaniyalarining aksiyalar narxlari asosida hisoblanadi. DJIA dunyodagi eng ko‘p kuzatiladigan va eng ta’sirli moliyaviy ko‘rsatkichlardan biri hisoblanadi va AQSh iqtisodiyotining holatini umumlashtiruvchi indikator sifatida xizmat qiladi.
Tarixi
Dow Jones sanoat indeksi 1896-yilda jurnalist Charlz Hatchet va biznes turkumi endüstriyalist Charls Dow tomonidan ishlab chiqilgan. Dastlab, indeks 12 ta yirik sanoat kompaniyalarining aksiyalaridan tashkil topgan edi. Keyinchalik, ayniqsa 20-asr davomida kompaniyalar soni 30 taga yetkazildi.
Tashkiliy tuzilishi
Indeksga kiritilgan kompaniyalar AQShning turli sanoat sohalaridan bo‘lib, ularning aksiyalari Nyu-York fond birjasi (NYSE) va Nasdaq fond birjasida savdo qilinadi. Dow Jones indeksi oddiy o‘rtacha narx indeksidir, ya’ni indeks hisobida har bir aksiyaning narxi qo‘shilib, uning bo‘linmagani (korreksiyalangan o‘rtacha) olinadi.
DJIA ning ahamiyati
- Iqtisodiy indikator: Indeks iqtisodiyotning umumiy holatini ko‘rsatadi. Agar Dow Jones o‘sayotgan bo‘lsa, bu iqtisodiyotdagi optimizmni va kompaniyalar faoliyatining yaxshilanishini bildiradi.
- Investorlarning qaror qabul qilishi: Dow indeksi investorlarga bozor tendensiyalarini aniqlash uchun muhim vosita hisoblanadi.
- Tarixiy taqqoslash: U uzoq muddat bo‘yicha bozor harakatlarini tahlil qilish imkonini beradi.
Dow Jones sanoat indeksiga kiritilgan kompaniyalar misollari
Apple, Microsoft, Coca-Cola, Boeing, IBM, Goldman Sachs, Johnson & Johnson, va boshqalar.
Cheklovlari
Dow Jones indeksi faqat 30 ta kompaniyani qamrab oladi va u yuzlab yoki minglab kompaniyalar aksiyalarini o‘z ichiga olgan kengroq indekslar (masalan, S&P 500) bilan solishtirganda kamroq diversifikatsiyaga ega. Bundan tashqari, u narx o‘rtachasi asosida hisoblanganligi bois, aksiyalar narxi yuqori bo‘lgan kompaniyalar indeksga ko‘proq ta’sir ko‘rsatadi.
Xulosa
Dow Jones sanoat indeksi AQSh moliyaviy bozorining va butun dunyodagi investorlarning e’tiborida bo‘lgan indeks bo‘lib, iqtisodiy holatni global miqyosda baholash uchun muhim ko‘rsatkich hisoblanadi. U uzoq tarix va ishonchli reytinglari bilan bozorlarning umumiy kayfiyatini tushunishga yordam beradi.