DI, BEYDI — Xitoydan shimolda, Sharqiy Xitoy dengizidan Turkistonga qadar yoyilgan hududlarda yashagan turkiy qavmlarning qadimgi ajdodlarini xitoycha nomlanishi (miloddan avvalgi 20-asr — miloddan avvalgi 4-asr). Qadimgi davrda Dilar jun libos kiyib, boshlariga qush patlari taqishgan, yerto’la va g’orlarda yashashgan. Dilarga mansub olti yirik qabila itlarni muqaddas deb bilgan. Janubda yashovchi Dilar chorvachilik bilan bir qatorda dehqonchilik bilan ham shug’ullanganlar. Miloddan avvalgi taxminan 2-ming yillik oxirlarida ishlab chiqarish taraqqiy etib, temirdan qurol-aslahalar yasay boshlashgan, shu davrda qabilalar Ittifoqi shakllanib, ular asosida dastlabki xonliklar vujudga kelgan. Dilar endilikda qishda kulba uylarda, yozda esa chodir va o’tovlarda yashashgan, shomonlikka e’tiqod qilishgan. Shomon dini aqidalariga ko’ra, dunyo tomonlari (Sharq, janub, G’arb, shimol) ni ko’k (baland, ulug’) qizil, oq, qora ranglar bilan anglatishgan. Shuning uchun miloddan avvalgi 9-asrdan boshlab Xitoy manbalari Dilarni 2 etnik guruhga — chidi — “Qizil Dilar” va baydi — “oq Dilar”ga ajratgan, ular ham o’z navbatida bir qancha qabilalarga bo’linganlar. Bu Dilar ko’pincha junlar (jundi) bilan birgalikda Xitoyga chopqunlar qilib turishgan. Janubiy-Sharqiy Dilarning garchi o’z xonliklari bo’lsada, ular ba’zi Xitoy podsholiklarining asosiy aholisini tashkil etgan. Taykong xonligi davri (miloddan avvalgi 2188— 2160) da tanazzulga uchragan dehqonchilik Dilar yordamida qayta rivojlangan. Tadqiqotchilarning fikricha, qadimgi xitoyliklar she (miloddan avvalgi 2140— 1711), Shong (miloddan avvalgi 1711 — 1066) xonliklari davrida ot minish mahoratini Dilardan o’rganishgan. Chunchyu (miloddan avvalgi 770-476), Jango’ (miloddan avvalgi 476-221) davriga oid manbalarda eng dastlabki jang aravalari va otliq qo’shinni saf bo’lib jang qilish tizimini Dilar boshqa xalqlardan avval qo’llaganliklari haqida ma’lumotlar bor. Ammo shu bilan birga Janubiy-Sharqiy Dilar xitoyliklar bilan assimilyatsiyalashib, ularning madaniyatini qabul qilib, asta-sekin til va urf-odatlarini o’zgartira boshlashgan. Miloddan avvalgi 607 yil Dilarning Surman qabilasi boshchiligidagi xonligi kulashi bilan Sharqiy — “Baland (ulug’) Dilar” tarixi tugaydi. “Qizil Dilar”ning Lu (Luzi) xonligini tashkil etgan qismi Jin xonligi tomonidan qirib tashlanadi, ikkinchi qismi esa shimolga ko’chib ketgan. Miloddan avvalgi 450 yil Jin xonligi Dlarning Cho’vyuv xonligini ham tugatgan. Milodiy 4-asrda Di atamasi xun, Xu atamasi bilan almashadi. Tarixiy manbalarda Dilarning ayrim qabilalari — Dingling, tele, dili, govchi (qongqil) larning nomi uchraydi. Abduxoliq Aytboyev.
Manba
O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi
Sun'iy intellekt javobi:
Albatta! Quyida DI va BEYDI haqida uzoqroq ma’lumotlarni topishingiz mumkin.
DI haqida
DI – bu so‘z turli kontekstlarda turlicha ma’no kasb etishi mumkin. Masalan, informatika va dasturlashda, DI odatda Dependency Injection so‘zining qisqartmasi sifatida ishlatiladi.
Dependency Injection (DI) nima?
Dependency Injection (DI) dasturlashda ishlatiladigan dizayn shablonidir (design pattern). Bu shablon komponentlar (obyektlar) orasidagi bog‘liqlikni kamaytirish va tizimning modulliligini oshirish uchun xizmat qiladi. DI yordamida bir obyekt boshqa obyektlarning o‘ziga bog‘liq bo‘lgan resurslarini tashqi tomondan olib ishlatadi.
Masalan, agar bir sinf (class) boshqa sinfga bog‘liq bo‘lsa, DI orqali bu bog‘liqlik tashqi tomondan (masalan, konstruktor yoki setter metod orqali) beriladi. Bu test qilishni osonlashtiradi va kodni qayta ishlatishda qulaylik yaratadi.
DI ning asosiy turlari:
Constructor Injection – bog‘liqlik konstruktor orqali beriladi.
Setter Injection – bog‘liqlik setter metodlari orqali beriladi.
Interface Injection – bog‘liqlik interfeys orqali beriladi.
DI orqali dastur arxitekturasi yanada toza, qulay va oson qo‘llaniladigan bo‘ladi.
BEYDI haqida
BEYDI haqida aniq bir ma’lumot berish uchun uning qaysi sohada ishlatilayotgani yoki qayerdan olingani muhim. Lekin umumiy ko‘rinishda, “beydi” so‘zi o‘zbek tilida “baydi” shaklida ishlatiladi va “beydi” yoki “baydi” haqida ma’lumot so‘ralganda bu so‘z turli ma’nolarga ega bo‘lishi mumkin.
Beydi so‘zi ba‘zan:
Baydi – katta don va mohiyatli odamni anglatadi. (Shaxslarga nisbatan "beydi" deta sifatida qo‘llanilishi mumkin.)
Ba’zi hollarda ‘beydi’ so‘zi meva yoki boshqa narsani ifodalovchi so‘z bo‘lishi mumkin, lekin bunday holatlar kamroq uchraydi va aniq kontekst talab etiladi.
Agar sizda BEYDI nomli bir mahsulot, kompaniya yoki termin haqida so‘ralayotgan bo‘lsa, iltimos, qo‘shimcha ma’lumot bering.
Xulosa
DI — dasturlashda keng qo‘llaniladigan Dependency Injection tushunchasining qisqartmasi bo‘lib, bog‘liqliklarni boshqarish uchun dastur arxitekturasida muhim rol o‘ynaydi.
BEYDI haqida esa aniqroq ma’lumot uchun kontekst zarur. O‘zbek tilida bu so‘z turli ma’nolarga ega bo‘lishi mumkin.
Agar DI yoki BEYDI bo‘yicha aniqroq ma’lumot kerak bo‘lsa, iltimos, mavzu yoki kontekstni aniqlab berishingizni so'rayman.
Loyiha rivoji uchun hayriya qiling: 9860 3501 4465 8134. @Shaka_rj Maqsad sun'iy intellekt javoblarini ko'paytirish