Demonassa
Demonassa (qadimgi yunoncha: Δημώνασσα qadimgi yunoncha: Δημώνασσα) — argos siklidagi yunon mifologiyasining qahramoni, Amfiarayning qizi, Fiva qiroli Tersandrning rafiqasi va Tisamenning onasi. Qadimgi rassomlar uni bolaligida otasi bilan xayrlashayotganida tasvirlashgan.
Mifologiyada
Demonassa Argosda hukmronlik qilgan Melampod sulolasiga mansub edi. U shoh Amfiaray va uning xotini Erifilaning qizi, Alkmeon va Amfiloxning singlisi edi. Ota Demonassani Fiva qiroli Tersanderga uzatdi va undan oʻgʻli Tisamen tugʻildi.
Psevdo-Higin Demonassani (aniq xato) Argosning boshqa shohi Adrastning oʻgʻli Egialeyning onasi deb atagan.
Sanʼatda
Qadimgi rassomlar, koʻpincha, Demonassani ota-onasi bilan xayrlashayotgan qizaloq koʻrinishida tasvirlashgan. Ushbu tasvirlarda Erifila Amfiarayni Fivaga qarshi yurishda kuzatib boradi, ammo unga qaytish nasib qilmaydi. Aynan shu sahna Berlin muzeyida saqlanuvchi Korinf kraterida boʻlgan va hozir yoʻqolgan; uni milodiy II-asr geografi Pavsaniy tasvirlagan. U Zevsning Olimpiya ibodatxonasida oltin, fil suyagi va kedrdan yasab, tasvirlar tushirilgan Kipsel qutisini koʻrgan. Rassom Erifila va uyning oldida turgan bolalarni, Amfiaray esa aravada ketayotganini tasvirlagan. Taxminlarga koʻra, bu syujet Fiva eposiga borib taqaladi.
Manbalar
Adabiyotlar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
"Demonassa" so‘zi yunon tilidan kelib chiqqan bo‘lib, u asosan qadimiy yunon mifologiyasida va madaniyatida ishlatilgan atama hisoblanadi. Bu so‘z odatda "ayol jinni" yoki "ayol demon" maʼnosini bildiradi. Quyida "Demonassa" haqida yanada batafsilroq maʼlumot keltiraman:
1. So‘zning kelib chiqishi
"Demonassa" (yunoncha: δαιμόνισσα yoki δαίμονασσα) - yunon tilidagi "daimon" (demon, ruh yoki sehrli mavjudot) so‘zidan olingan ayol shaklidir. "Demon" qadimiy yunon mifologiyasida nafaqat yovuz jinnilarni, balki baʼzan himoya qiluvchi yoki neytral ruҳlarni ham bildirgan.
2. Maʼnosi va tushunchasi
"Demonassa" so‘zi o‘zbek va boshqa tillardagi tarjimalarida ko‘pincha shunday maʼnolarni anglatadi:
- Ayol jinni, yomon ruҳ, yoki yovuz sehrli ayol mavjudot.
- Baʼzi kontekstlarda bu so‘z jodugar yoki sehrgar ayolga nisbatan ishlatilishi mumkin.
- Mitologiyada va folklorda ko‘pincha qo‘rqinchli, baʼzan esa o‘ta kuchli, g‘ayritabiiy kuchlarga ega ayol obrazlarini tasvirlash uchun ishlatiladi.
3. Yunon mifologiyasidagi o‘rni
Yunon mifologiyasida "daimon" so‘zi keng ko‘lamli ruhiy mavjudotlarni bildirsa, "demonassa" ayol shaklidagi bunday mavjudotlarga ishora qilgan. Masalan, baʼzi voqealarda ayol demonlar insonlarga zarar yetkazuvchi yoki ularga jazo berguvchi mavjudotlar sifatida ko‘rsatilgan.
4. Zamonaviy madaniyat
Zamonaviy fantastika adabiyoti, o‘yinlar, filmlar va komikslarda "demonassa" atamasi ko‘pincha yovuz yoki jinlarning kuchiga ega bo‘lgan ayol personajlarni ta’riflashda ishlatiladi. Bunday personajlar ko‘pincha sarguzasht va qorong‘u mavzularda katta o‘rin tutadi.
5. O‘xshash atamalar
- Daemon / Daimon – yunon mifologiyasidagi ruhiy mavjudotlar uchun keng tarqalgan atama.
- Succubus – g‘arb folklorida ayollarning insonlarni aldab, ruhlarini o‘g‘irlaydigan yovuz jinnilar.
- Witch – jodugar, sehrgar ayol.
Xulosa:
"Demonassa" so‘zi ko‘proq yunon mifologiyasi va qissalarida uchraydigan ayol jinni yoki ba’zan ayol sehrgar rolidagi mavjudotni ifodalaydi. U yovuzlik va sirli kuchlar bilan bog‘langan obraz sifatida tasvirlanadi. Bu atama ko‘pincha folklor, adabiyot va kino sanoatida ishlatilib, qorong‘u, mistik janrlarda ayol qahramonlarni ifodalash uchun qo‘llaniladi.