Defo, Daniel

Daniel Defoe (talaffuzi: Daniyel Defo) (taxminan 1659—1661 yillarda Londonda tavallud topgan — 1731-yil 24-aprelda Londonda vafot etgan) Ingliz buyuk yozuvchisi va jurnalisti. Oʻzining „Robinson Crusoe“ (1719) shoh asari bilan dunyoga mashhur boʻldi. Daniel Defoe bu asari bilan ingliz romanchiligiga katta hissa qoʻshgan.

Daniel Defoe yozuvchilik bilan birga jurnalistlik ham qilgan. U koʻplab asar yozgan: Defoening qalamiga 500 dan oshiq kitob, pamflet va siyosiy risolalar mansubdir.

"Loyihalar to'g'risida tajribalar" (1697) pamfletila bir qator siyosiy va iqtisodiy islohotlar oʻtkazishni taklif etgan. Koʻpgina asarlarida tadbirkorlik, aql-idrok, eʼtiqod va soʻz erkinligini yoqlagan, demokratiya gʻoyalarini ilgari surgan ("Xokisor odamning tavsiyanomasi", 1698 va boshqalar). D. maqtanchoq aslzodalarni fosh etadi ("Aslzoda ingliz", 1701). 1702-yilda pinhoniy nom bilan "Dissenterlardan qasos olishning eng oson yoʻli" nomli pamfletini eʼlon qilgani uchun qamaladi. D.ning "Robinzon Kruzoning hayoti, ajoyib va gʻaroyib sarguzashtlari" bu roman mehnat aniq insoniy fikr tirishqoqlik va jasorat madhiyasi bo'lib qoldi. (1719) Ushbu romani unga olamshumul shuhrat keltiradi. "Kapitan Singlton" (1720), "Polkovnik Jak tarixi", "Moll Flenders" (1722), "Roksana" (1724) sarguzasht romanlari ham qiziqarli tafsilotlarga boy. Jahon adabiyotida "Robinzon Kruzo" romaniga taqlidan juda koʻp asarlar yaratilgan. Bu roman Yoʻldosh Shamsharov tarjimasida oʻzbek tilida bir necha bor nashr etilgan.

Manbalar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Daniel Defoe — ingliz yozuvchisi, jurnalisti va savdogari bo‘lib, u asosan o‘zining "Robinson Crusoe" nomli romanlari bilan mashhur. U 1660-yil atrofida tug‘ilgan va 1731-yilda vafot etgan. Defoe ingliz adabiyotining eng muhim shaxslaridan biri hisoblanadi va ko‘p jihatdan zamonaviy roman janrining asoschilaridan biri sifatida e’tirof etiladi.

Hayoti va faoliyati

Daniel Defoe tijorat bilan shug‘ullangan, jurnalistika bilan qiziqqan va siyosiy maqolalar yozgan. U bir necha bor moliyaviy qiyinchiliklarga duch kelgan, ammo yozuvchilik orqali o‘zining ijtimoiy va siyosiy qarashlarini keng auditoriyaga etkazishga muvaffaq bo‘lgan. Uning asarlarida ko‘pincha o‘sha davrning real hayotiy muammolari, savdogarlar hayoti, siyosiy inqirozlar va insonning tabiatga qarshi kurashi tasvirlanadi.

Asarlari

Defoening eng mashhur va eng ko‘p o‘qiladigan asari — "Robinson Crusoe" (1719). Ushbu roman insonning o‘z-o‘zini boshqarishi, jasorat va iqtidorini ko‘rsatadi, shuningdek, sarguzasht va ekstremal vaziyatlarda odamning bardosh berish qobiliyatini yoritadi. Roman ko‘plab tillarga tarjima qilingan va butun dunyo bo‘ylab o‘qiladi.

Bundan tashqari, Defoe "Moll Flanders", "Roxana" kabi asarlarni ham yozgan bo‘lib, ular o‘z davrining ijtimoiy masalalari va inson tabiatining murakkabliklarini ko‘rsatadi.

Merosi

Daniel Defoe adabiyotda realizm va sarguzasht janrlarini rivojlantirishga katta hissa qo‘shgan, uning ishlari orqali xalq adabiyoti va roman shakli rivoj topgan. Uning fikr va tasvir uslubi ko‘plab keyingi yozuvchilarga ta’sir ko‘rsatgan.

Qisqasi, Daniel Defoe ingliz adabiyotining klassik yozuvchisi bo‘lib, asarlari orqali u inson qiyinchiliklarga qanday bardosh berishi va jamiyatdagi muammolarni qanday yengishi haqida chuqur fikrlarni o‘quvchilarga taqdim etdi.