DASTURXONCHI

DASTURXONCHI – 1) to’y va boshqa marosimlarda dasturxon ishlarini boshqaradigan ayol. Dasturxonchilikka ayollar mahalladagi chaqqon, pazanda, ishbilarmon ayolni saylab qo’yadilar (ba’zi shahar mahallalarida tayinlanadi). Dasturxonchini Samarqand, Buxoro va Qashqadaryo viloyatlarida kayvoni, xodim deb ham atashadi. Asosan, issiq ovqat tayyorlash va tortish, to’ydan so’ng idish-tovoqni saranjomlash ishlarini ham bajaradi, to’y yoki boshqa marosim (mas, aza) turiga qarab Dasturxonchining alohida xizmati bor; 2) Turkiston xonliklarida saroy xizmatchilaridan biri. Ular saroyga kelgan mehmonlarni kutib olish, ularning oldiga dasturxon yozib, taom keltirish, kuzatib qo’yish ishlarini boshqarib turishgan.

Manba

O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi

Sun'iy intellekt javobi:

Dasturxonchi haqida ma'lumot

Dasturxonchi so‘zi o‘zbek tilida dasturxon atrofida ovqatlarni to‘plash, joylash va xizmat qilish bilan shug‘ullanuvchi kishini anglatadi. U ko‘pincha oilaviy tushlik yoki kechki ovqat, shuningdek, mehmonlar uchun taomlar tayyorlanganda dasturxon atrofida barcha narsalarni o‘rniga qo‘yish va tartibga solish vazifasini bajaradi.

Dasturxonchi kim?

Oilada dasturxonchi odatda uy bekasi yoki uyroqda bo‘lib, taomlarni stolga joylash, idishlarni tartib bilan qo‘yish va ovqat paytida kerak bo‘ladigan narsalarni (namlik, qoshiq, choy, non va hokazo) tayyorlash bilan shug‘ullanadi.
Mehmonxonalar, restoranimlarda esa dasturxonchi — bu xizmat ko‘rsatish sohasida ishlaydigan, mijozlarga ovqatlarni stol atrofiga o‘z vaqtida va tartibli yetkazib beruvchi xodimdir.

Dasturxonchining vazifalari

Dasturxon tayyorlash: Dasturxonga mato yoki stol qoplamasini yoyish, toza idishlar, qoshiq-cho’p va boshqa ovqatlanish uchun kerak bo’ladigan buyumlarni joylashtirish.
Taomlarni joylashtirish: Ovqat idishlarini to‘g‘ri tartibda dasturxon ustiga qo‘yish. Ko‘p hollarda har bir taom o‘z joyiga ega bo‘lishi kerak.
Mehmonlarga xizmat qilish: Dasturxon atrofida xizmat ko‘rsatish, ovqatlarni taqdim etish, mehmonga kerakli narsalarni yetkazib berish.
Tozalash va tartibga solish: Ovqatdan keyin dasturxonni yig‘ishtirish, idishlarni yuvish va joyiga qo‘yish.

Dasturxonchilik madaniyati

O‘zbek xalqining dasturxon madaniyati juda boy va rang-barang. Dasturxon atrofida oila a’zolari yoki mehmonlar yig‘ilib, samimiy suhbatlar qilinadi, mehnat va mehr-muhabbat bilan tayyorlangan taomlar bahramand qilinadi. Dasturxonchi bu jarayonda muhim rol o‘ynaydi, chunki u oziq-ovqatlarni chiroyli va qulay taqdim etib, mehmonlarga qulaylik yaratadi.

Xulosa

Dasturxonchi — bu faqat xizmatkor emas, balki oilaviy an’analarni saqlash va mehmondo‘stlik madaniyatining bir qismidir. Oilada va jamiyatda dasturxonchilar katta hurmatga sazovor bo‘lib, ular orqali o‘zbeklar bir-birlariga bo‘lgan ehtiros va mehrini ifoda etadilar.

Agar sizga dasturxonchi yoki dasturxon madaniyati haqida yanada batafsil ma’lumot kerak bo‘lsa, marhamat so‘rashingiz mumkin!