DARVOZAXONA

DARVOZAXONA, dalon — mahobatli qal’aband inshootlarda, uyjoy me’morligida ko’cha (tashqari) ni hovli bilan bog’lovchi usti berk maxsus xona. Yon tomonlarida supacha yoki oxurlar bo’lishi mumkin. Qadimda shahar va qal’a devorlariga uyg’unlashtirib qurilgan. Unda soqchi, darvozabon va boshqalar uchun maxsus xonalar va atrofii kuzatish uchun minoralar qurilgan. O’rta asr shahar Darvozaxonasi tashqarisida karvonsaroy, bozor va hammomlar joylashgan. Jamoat binolari (madrasa, masjid va boshqalar) da Darvozaxona peshtoqli, miyonsaroyln qilib qurilgan. Qishloq qo’rg’onlari Darvozaxonasi oldida ko’pincha hovuz, quduq, chorbog’lar bo’lgan.

Manba

O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi

Sun'iy intellekt javobi:

Darvozaxona haqida uzunroq ma’lumot

Darvozaxona – bu qurilish yoki joyni chegaralovchi, kirish hamda chiqishni nazorat qilish uchun mo‘ljallangan inshootdir. Odatda darvozaxonalar, ya’ni darvoza o‘rnatiladigan joy yoki hovli kirishida joylashgan kichik binolar shaklida bo‘ladi. Ular turli turdagi hududlarda – uy joylari, fermer xo‘jaliklari, zavodlar, fabrikalar, ofislar, shuningdek, shahar markazidagi ko‘p qavatli uylar majmuasida uchraydi.

Darvozaxonalar turlari

Uy-joy darvozaxonasi: Odatda tor ko‘chalar yoki uy hovlisiga kirish joylarida o‘rnatiladi. Bu darvoza oldida turadigan darvozaboni yoki muhofaza xizmati uchun mo‘ljallangan joy bo‘lishi mumkin.
Sanoat korxonalaridagi darvozaxonalar: Katta zavod va fabrikalarda ishlash joylarini yoki avtomobil kirishini nazorat qilish uchun yirik darvozaxonalar quriladi. Bu yerda kengaytirilgan xavfsizlik tizimlari: kameralar, signalizatsiyalar va ma’lumotlarni tekshirish punktlari mavjud bo‘ladi.
Qishloq va fermer xo‘jaliklaridagi darvozaxonalar: Bu turdagi darvozaxonalar qishloq joylarida joylashgan fermer yordam joylarini himoya qilish uchun ishlatiladi. Odatda yog‘och yoki metall materiallardan tayyorlangan bo‘ladi.

Darvozaxona vazifalari

Xavfsizlikni ta’minlash: Muhim hududlarga kirishni nazorat qilish va ruxsatsiz odamlarni kira olmasligini ta’minlash.
Tashrifchilarni ro‘yxatdan o‘tkazish: Darvozabonlar yoki xavfsizlik xodimlari tashrifchilarni ko‘rib chiqishadi, ularga kirish uchun ruxsat yoki yo‘qligini aniqlashadi.
Ma’lumotlar almashish va yordam ko‘rsatish: Ba’zan darvozaxonada joylashgan xodimlar tashrifchilar yoki mehmonlarga yerli ma’lumotlar berishi yoki yordam ko‘rsatishi mumkin.
Avtotransportlarni boshqarish: Avtomobillarni kiritish, joylashtirish va chiqishini nazorat qilish vazifasini bajaradi.

Darvozaxona qurilishi va materiallari

Darvozaxonalar turli materiallardan qurilishi mumkin: temir, yog‘och, beton va zamonaviy kompozit materiallar. Qurilish tanlovi darvozaxonaning joylashgan joyi va uning funksiyalariga bog‘liq. Shuningdek, darvozaxonaga o‘rnatiladigan dasturiy ta’minot va kameralar yordamida avtomatik nazorat qilish tizimlari ham keng qo‘llanmoqda.

Zamonaviy darvozaxonalar

Bugungi kunda ko‘plab darvozaxonalar yuqori texnologiyalar bilan jihozlangan. Masalan:

Videokuzatuv tizimi (CCTV): Kirishni 24 soat monitoring qilish.
Avtomatik darvozalar: Masofadan boshqariladi.
Biometrik nazorat: Barmoq izi, yuzni tanish tizimlaridan foydalaniladi.
Elektron shlyuzlar va turniketlar: Nazorat va kirishni tartibga soluvchi zamonaviy qurilmalar.

Xulosa

Darvozaxona nafaqat qurilish obyekti, balki muhofaza va xavfsizlik tizimining muhim qismi hisoblanadi. To‘g‘ri tashkil etilgan va jihozlangan darvozaxona hudud xavfsizligini oshirishga, tartibni saqlashga va kirish-chiqishni samarali boshqarishga xizmat qiladi.

Agar sizda darvozaxona haqida yanada aniqroq yoki maxsus ma’lumotlar kerak bo‘lsa, so‘rashingiz mumkin.