Dangasalik
Dangasalik yoki
yalqovlik ,
tanballik ,
ishyoqmaslik deb biror ish yoki faoliyatni bajarishga layoqatli va imkoni boʻla turib, oʻsha ish yoki faoliyatni bajarishga istamaslikka aytiladi.
Dangasa ,
yalqov ,
tanbal ,
ishyoqmas atamalari kamsituvchi soʻzlardir.
Tabiat
Dangasalik tabiiy holatdir. U tanadagi energiyani tejashga, charchoqdan qutulishga xizmat qiladi.
Hayvonlar yemak va boshpana topgandan keyin deyarli hech nima qilishmaydi. Boshqa hayvonlar bilan muloqot qilish, urishish (agressiya) kabi ijtimoiy ishlarga nisbatan kam vaqt ajratiladi. Kuzatilganki, hayvonlar yemak topishga sarflagan vaqtni agressiyaga ketadigan vaqt bilan qoplab, bekorchilik vaqtini choʻzishga harakat qilishadi.
Jamiyat
Dangasalik ketidan jamiyat ilgʻorlagan, deyish mumkin: odamlar oʻz ishlarini va hayotlarini yengillatish maqsadida turli mashina va mexanizmlar ixtiro etishdi va etishmoqda. Biroq ortiqcha yalqovlik iqtisodiy zarar, kamomad, qoloqlik sababi boʻlishi mumkin.
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Dangasalik – bu odamning ish qilish, harakat qilish yoki ma’lum bir vazifani bajarishdan bo‘yin tovlashi, harakatsizlikka moyilligi yoki mas’uliyatsizlikka moyil holatidir. Dangasalik ko‘pincha shaxsiy motivatsiyaning pasayishi, tashqi rag‘batlarning yetishmasligi, yoki ichki psixologik muammolar (masalan, charchoq, ruhiy tushkunlik) sabablaridan kelib chiqadi.
Dangasalik sabablari:
- Motivatsiya yetishmasligi – odam o‘z maqsadlariga erishish uchun yetarli xohishga ega bo‘lmaydi.
- Charchoq va ruhiy tushkunlik – uzoq davom etgan zo‘riqishlar yoki stress natijasida vujudga keladi.
- Malaka yoki bilim yetishmasligi – vazifani bajarish uchun kerakli ko‘nikmalarning yo‘qligi.
- Ishga qiziqishning yo‘qligi – ish yoki o‘rganish jarayonida qiziqish uyg‘onmasa.
- Rag‘batlantirish va maqsadlarning aniq bo‘lmasligi – maqsadlar aniq va motivatsion bo‘lmasa.
Dangasalik oqibatlari:
- Shaxsiy rivojlanishning sekinlashuvi.
- Jamoada ishlash samaradorligining pasayishi.
- Kasbiy va shaxsiy muvaffaqiyatsizlik.
- Ijtimoiy isolatsiya va o‘z-o‘ziga nisbatan salbiy munosabat.
Dangasalikni yengish yo‘llari:
- Maqsadlarni aniq belgilash va ularni kichik qadamlar bilan amalga oshirish.
- O‘z-o‘zini rag‘batlantirish, muvaffaqiyatlarni qadrlash.
- Sog‘lom turmush tarzini olib borish, muntazam jismoniy mashqlar bilan shug‘ullanish.
- Stressni kamaytirish va dam olishga yetarli vaqt ajratish.
- Zarur bo‘lsa, psixolog yoki maslahatchi bilan maslahatlashish.
Dangasalik vaqtincha holat bo‘lishi mumkin, ammo uni doimiy bir odatga aylantirmaslik lozim, chunki bu shaxsning barcha sohalardagi rivojlanishiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.