Chorgoh
Chorgoh (fors—toʻrt va joy, oʻrin) — 1) Oʻn ikki maqom tizimidagi 24 shoʻʼbalardan birining nomi. Tovushqatori 2 butun (204 va 180 sent) va yarim ton (114 sent) oraligʻida joylashgan pardalar tuzilmasiga asoslangan. Oʻtmishda bastakorlar Ch.ning pardalari negizida turli shakl va janrlarda asarlar yaratishgan. Ch. makom yoʻllari hozirgi kunga kadar xilmaxil ijod va ijro uslublari orkali bizgacha yetib keldi. Muayyan maqom yoki shoʻʼba tovushqatorining toʻrtinchi pardasi ham Ch. deyiladi. Musiqa ijodkorlari tomonidan xar xil maqom va shoʻʼbalarga tayangan holda Ch. nomida kuy va ashulalar bitilgani maʼlum. Masalan, "Chorgohi Ajam" (Ajam shoʻʼbasining Chorgohi) kabi. Bu asar Oʻrta ayerlarda 24 murakkabotning biri sanalgan; 2) Shashmaqom hamda Xorazm maqomlari majmuasidagi Dugoh makrmida tarkibiy cholgʻu kuy va ashula yoʻllari: "Muxammasi Ch.", "Talqini Ch.", "Nasri Ch.", "Ufari Ch.", "Savti Ch.", "Talqinchai Savti Ch.", "Qashqarchai Savti Ch.", "Soqiynomai Savti Ch.", "Ufari Savti Ch.". Ular parda tuzilishining dastlabki toʻrt pogʻonasi Oʻn ikki makom Ch. shoʻʼbasiga moye keladi. Ch. maqom yoʻllari yorqin va yoqimli yangraydi, tinglovchida xush kayfiyat uygʻotadi. Ch. shoʻʼbalarining oʻzgacha uslubiy yoʻllari ham yaratilgan. Chunonchi, Toshkent, Fargʻonada mashhur Ch. ashula yoʻllari, "Yovvoyi Ch.", surnay kuylari, Sodirxon Hofiz (Bobosharifov) yaratgan "Chorgohi Munojot" shular jumlasidan. Mazkur vohalarda mashhur Ch. yoʻllari 5 qismli yirik shakldagi ashula turkumidan iborat. "CH.1" saraxbor, "CH.2" tarona, "CH.Z" savt, "CH.4" qashqarcha, "CH.5" va Ch.6" ufar doyra usullari asosida ishlangan; 3) Eron dastgohlari, ozarbayjon mugʻomlari va uygʻur muqomlaridan birining nomi. Mazkur Ch.larning parda tuzilishi birbiriga yaqin boʻlsada, kuyohanglari, usul va uslublari uz milliy va mahalliy musiqasiga xosdir.
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Chorgoh – bu o‘zbek tilida ko‘p ma’nolarga ega bo‘lgan so‘zlardan biridir. Asosan, u joy nomi sifatida yoki ma'lum bir faoliyat yoki hodisa markazi sifatida ishlatiladi. Quyida chorgoh so‘zining turli ma'nolari va uning haqida batafsil ma'lumot keltirilgan:
1. Geografik yoki joy nomi sifatida chorgoh
O‘zbekiston va Markaziy Osiyo mamlakatlarida “Chorgoh” ko‘pincha kichik shaharchalar, qishloqlar, tabiat qo‘riqxonalari yoki dam olish joylari nomi sifatida ishlatiladi. Masalan, O‘zbekistonda “Chorgoh” nomli bir necha hududlar mavjud bo‘lib, ular odatda tavsiya etilgan dam olish yoki sayohat joylari sifatida tanilgan.
2. Dam olish yoki ovqatlanish joyi
Chorgoh so‘zi ba'zan ochiq havoda joylashgan dam olish maskani yoki bog‘, parkni anglatadi. Bu joy odatda odamlar do‘stlari va oilasi bilan dam olishlari, piknik qilishlari uchun mo‘ljallangan bo‘ladi. Shunday chorgohlar odatda tabiat go‘zalliklari bilan ajralib turadi, qayerda sayr qilish, toza havoda vaqt o‘tkazish mumkin.
3. Hayvonlar uchun yopiq yoki ochiq joy
Ba’zan “chorgoh” so‘zi chorva mollari uchun ajratilgan o‘tloq, yaylov maydoni ma'nosida ham ishlatiladi. Bu soha qishloq xo‘jaligida muhim bo‘lib, chorva uchun ovqat topish imkonini beradigan yerlarni anglatadi.
4. Madaniy va tarixiy ma’nosi
Tarixiy kontekstda “chorgoh” kelib chiqishi eski davrlarga borib taqaladi. Bu so‘z fors tilidan kirib kelgan bo‘lib, asosan XIV-XV asrlarda markaziy Osiyoda foydalanilgan joy nomi yoki ma'lum bir joyni belgilash uchun ishlatilgan. Ba’zi manbalarda “chorgoh” to‘rt yo‘lning qirg‘og‘ida joylashgan joy, ya’ni chor (to‘rt) va goh (joy) sifatida talqin qilinadi.
Xulosa
Chorgoh – bu ko‘p qirrali so‘z bo‘lib, u joy nomidan tortib tabiat, dam olish hududi yoki chorva mollari uchun maydonni anglatadi. O‘zbek madaniyatida va kundalik hayotda chorgohning o‘rni katta, u nafaqat jismoniy maskan, balki ruhiy dam olish va tabiiy go‘zalliklarni qadrlash joyidir.
Agar sizning aniq bir maqsadingiz uchun chorgoh so‘ziga oid qo‘shimcha ma'lumot yoki ilmiy izoh kerak bo‘lsa, iltimos, batafsilroq so‘rashingiz mumkin.