Choʻgʻlanma lampa
Choʻgʻlanma lampa — elektr toki taʼsirida tolasi (simi) choʻgʻlanib nur sochadigan yorugʻlik manbai. Ichidan havosi soʻrilib, choʻgʻlanish jismi (sim) joylangan kolba (lampochka)dan iborat. Baʼzi choʻgʻlanma lampalarning kolbasi tolaning trasi, yaʼni nur sochishini yaxshilash uchun inert gaz bilan toʻldiriladi. Choʻgʻlanma lampaning tolasi spiral, bispiral (ikki spiral) yoki trispiral (uch spiral) tarzida oʻralgan volfram simdan qilinadi. Choʻgʻlanma lampa yonganda tolasi 2500—3300 K gacha qiziydi; nur sochish quvvati 10—35 lm/Vt; xizmat muddati 1000 soatgacha. Dastlabki choʻgʻlanma lampani 1872-yilda Aleksandr Lodigin ixtiro qilgan. 1879-yilda Thomas Edison uni takomillashtirgan. Choʻgʻlanma lampalar xonalar va maydonlarni yoritishda, kinoproyeksion apparatlarda, konlarda, avtomobillarda ishlatiladi.
Manbalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Choʻgʻlanma lampa — bu elektr lampalar turiga kiruvchi, yorug‘lik manbai sifatida gaz va elektrodlarning maxsus aralashmasidan foydalaniladigan lampa. Choʻgʻlanma lampalar ichida gaz yoki bug‘ bilan to‘ldirilgan shisha shamlardan iborat bo‘lib, ular ichida elektrodlar joylashgan. Elektr toki ularning orasidan o‘tib, gazni ionizatsiyalab, yorug‘lik chiqishini ta’minlaydi.
Choʻgʻlanma lampaning boshlang‘ich ishlash printsipi:
- Lampaning ichida mavjud gaz (ko‘pincha argon, neon yoki boshqa inert gazlar) yoki yengil gaz aralashmasi ionizatsiya qilinadi.
- Elektr toki o‘tkazilganda, gaz molekulalari ionlar va elektronlarga bo‘linadi.
- Ushbu ionlash jarayoni natijasida yorug‘lik (zarur), ya’ni fotonlar chiqariladi.
- Lampaning qopqog‘i yorug‘likni tarqatishda yordam beradi va gazni tashqaridan himoya qiladi.
Choʻgʻlanma lampaning afzalliklari:
- Kichik quvvatda yuqori yorqinlik beradi.
- Kuchli yorug‘lik effekti va yaxshi rang berish xususiyati mavjud.
- Energiyani kamroq iste’mol qiladi.
- Uzoq muddat xizmat qiladi.
Roʻyxatdagi choʻgʻlanma lampalarga misollar:
- Neonli chiroqlar (reklama panellari uchun ishlatiladi),
- Argon va krypton gazlari bilan toʻldirilgan lampalar,
- Ultrabinafsha lampalar (dezinfeksiya uchun ishlatiladi).
Qo‘llanish sohalari:
- Yorug‘lik manba sifatida ko‘chalarda va reklama panellarida,
- Ko‘rgazmalarda va dekorativ yoritishda,
- Maxsus sanoat jarayonlarida,
- Tibbiyot va ilmiy tadqiqotlarda.
Choʻgʻlanma lampalar an’anaviy yodirodlar lampalariga nisbatan energiya samaradorligi va sifat jihatdan ustunroq bo‘lib, zamonaviy yoritish texnologiyalarida hali ham muhim o‘ringa ega.