Chernogoriyada korrupsiya
Soʻnggi yillarda Chernogoriya korrupsiyani oldini olish uchun zarur boʻlgan profilaktik va qonunchilik choralarini amalga oshirish boʻyicha saʼy-harakatlarini oshirdi. Masalan, Jinoyat kodeksining poraxo‘rlikka qarshi kurash qoidalari, shuningdek, jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, manfaatlar to‘qnashuvi, axborotdan foydalanish va siyosiy moliyalashtirish to‘g‘risidagi qonunlar mustahkamlandi, maʼrifiy tadbirlar va davlat xizmatchilarining halollik meʼyorlariga o‘rgatish bo‘yicha ishlar kuchaytirildi.
Transparency International tashkilotining 2021-yilgi korrupsiyani idrok etish indeksida Chernogoriya 0 („juda korrupsiyalashgan“) dan 100 („juda toza“) gacha boʻlgan shkala boʻyicha 46 ball toʻpladi. Ballar boʻyicha tartiblanganda, Chernogoriya Indeksda 180 mamlakat orasida 64-oʻrinni egalladi, bu yerda birinchi oʻrinni egallagan davlat eng halol davlat sektoriga ega deb hisoblanadi. Taqqoslash uchun, eng yaxshi ball 88 ball (1-o‘rin Daniya), eng yomon ball esa 11 ball (180-o‘rin Janubiy Sudan) bo‘ldi.
Biroq, korrupsiya mamlakatda jiddiy muammo boʻlib qolmoqda. Yevropa Komissiyasi 2013-yilgi taraqqiyot hisobotida korrupsiyaga qarshi kurashda samaradorlik qonunchilikka tez-tez oʻzgartirishlar kiritish va huquqni muhofaza qilish organlarining korrupsiyaga oid daʼvolarni, ayniqsa yuqori mansabdor shaxslar ishtirokidagi tergovga boʻlgan munosabati sustligini aniqlaydi.
Hududlar
Biznes
Jahon Iqtisodiy Forumining 2013-2014-yillardagi Global raqobatbardoshlik hisobotida so‘rovnomada qatnashgan biznes rahbarlari Chernogoriyada biznes yuritishning eng muammoli omillari sifatida moliyalashtirish, korrupsiya va samarasiz byurokratiyani baholagan. Chernogoriya Jinoyat kodeksida faol va passiv poraxo‘rlik taqiqlangan. Davlat mansabdor shaxslariga nisbatan „Manfaatlar to‘qnashuvining oldini olish to‘g‘risida“gi qonunga ko‘ra, ular faqat 50 yevrodan kam bo‘lgan, kichik qiymatdagi tegishli sovg‘alarni olishlari mumkin bo‘lgan qattiqroq talablar qo‘yiladi.
Transparency International tashkilotining 2017-yilgi korrupsiyani idrok etish indeksida mamlakat 180 mamlakat ichida 64-o‘rinni egalladi.
Manbalar
Havolalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Chernogoriyada korrupsiya haqida batafsil ma’lumot
Chernogoriya — Janubi-Sharqiy Yevropada joylashgan kichik davlat bo‘lib, tarixan korrupsiya muammosi bilan yuzma-yuz kelmoqda. Korrupsiya bu yerda siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy hayotning turli sohalarida keng tarqalgan. Quyida Chernogoriyadagi korrupsiya holati haqida ko‘proq ma’lumot keltiriladi.
Korrupsiyaning asosiy sohalari
-
Davlat boshqaruvida korrupsiya
Chernogoriyada davlat idoralari va mahalliy boshqaruvda korrupsiyalashgan tizim ko‘zga tashlanadi. Ba’zan davlat xizmatchilari mansab vakolatlaridan shaxsiy manfaat uchun foydalanadi. Davlat xaridlari va litsenziyalash jarayonlarida, shuningdek, inshootlar qurilishida poraxo‘rlik holatlari uchraydi.
-
Adliya va huquq-tartibot organlari
Sud tizimi va politsiyada korrupsiya darajasi yuqori bo‘lishi mumkin. Ba’zi holatlarda sud qarorlariga siyosiy bosim yoki poraxo‘rlik ta’sir qiladi. Bu esa adolat tiklanishiga to‘siq bo‘lib, fuqarolarning suddan noroziligiga olib keladi.
-
Biznes muhitidagi korrupsiya
Korruptiv amaliyotlar biznesda ham keng tarqalgan. Investitsiyalarni jalb qilish va mahalliy biznesni rivojlantirishda bu salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Tadbirkorlar ko‘pincha rasmiylashtirish, soliqlarni to‘lashda qo‘shimcha xarajatlar bilan duch keladi.
Korrupsiyaga qarshi yuritilayotgan chora-tadbirlar
Chernogoriya hukumati va xalqaro tashkilotlar tomonidan korrupsiyaga qarshi kurashish borasida bir qator tashabbuslar amalga oshirilyapti. Ulardan ba’zilari:
- Qonunlar va tartib-qoidalarni kuchaytirish: Korrupsiyaga oid qonunchilik takomillashtirilmoqda, poraxo‘rlikka qarshi maxsus agentliklar faoliyati yo‘lga qo‘yilmoqda.
- Ochiqlik va shaffoflikni oshirish: Davlat xaridlari va boshqa muhim jarayonlarda shaffoflikni ta’minlash uchun elektron platformalar joriy qilinmoqda.
- Fuqarolar va ommaviy axborot vositalarining ishtiroki: Fuqarolar jamiyati tashkilotlari va jurnalistlar korrupsiya holatlarini fosh etishda faoliyati kuchaymoqda.
Korrupsiyaning iqtisodiy va ijtimoiy oqibatlari
Korrupsiya Chernogoriya iqtisodiyotining barqaror rivojlanishiga salbiy ta’sir qiladi. U investitsiyalarni kamaytiradi, davlat byudjetining samarasiz sarflanishiga olib keladi, shuningdek, ijtimoiy tengsizlikning oshishiga sabab bo‘ladi.
Xulosa
Chernogoriyada korrupsiyaga qarshi kurashishda hali ko‘p ish qilish kerak. Hukumati siyosiy iroda va xalqaro hamkorlikni oshirib, qonunlarga qat’iy amal qilinishini ta’minlasa, korrupsiya darajasi kamayishi mumkin. Fuqarolar faolligi va mustaqil ommaviy axborot vositalarining roli ham bu jarayonda katta ahamiyatga ega.
Agar Chernogoriyadagi korrupsiya haqida yanada batafsil yoki ma’lum bir soha bo‘yicha ma’lumot kerak bo‘lsa, so'rashingiz mumkin.