Charx Ilonlar




Charx ilonlar , efalar (Echis) — qora ilonlar oilasiga mansub ilonlar urugʻi. Uz. 80 sm gacha. Kulrang yoki qoʻngʻir tusli tanasida oqish ilon izi hoshiyasi bor. Tanasining 2 yonidagi tangachalari kirrasida tishchalari boʻladi. Charx ilonlar tanasini halqa qilib oʻraganida tangachalar ishqalanishi natijasida charx toshi aylanishiga oʻxshash tovush chiqadi (nomi shundan). 3 turi, jumladan, qum charx iloni va chipor charx iloni Shimoliy Afrika, Janubiy, Jan.Gʻarbiy Osiyo va Oʻrta Osiyoda tarkalgan. Oʻzbekistonda qum charx iloni Buxoro, Surxondaryo viloyatlari hamda Qizilqum choʻlida uchraydi. Shomda va tunda faol hayot kechiradi. Mayda umurtqalilar, yosh Charx ilonlar, asosan, hasharotlar va oʻrgimchaksimonlar bilan oziqlanadi. Tuxumdan tirik tugʻadi. Urgʻochisi 3 tadan 18 tagacha bola tugʻadi. Zaxarli, chaqishi oʻlimga olib kelishi mumkin. Zaxaridan immun zardob tayyorlashda va ilmiy tadqiqot ishlarida foydalaniladi.

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Charx ilonlar (Bo‘rilar oilasiga mansub yirtqich sudraluvchilar)

Charx ilonlar, o‘zbek tilida ko‘pincha "bo‘rilar oilasi" yoki "charx ilonlar oilasi" deb ataladigan, sudralib harakatlanadigan va yirtqich bo‘lgan ilonlar turkumining bir qismidir. Ular ko‘plab o‘ziga xos xususiyatlari bilan ajralib turadi va dunyo bo‘ylab keng tarqalgan.

Tashqi ko‘rinishi va tuzilishi

Charx ilonlar uzun, yupqa va charx shaklidagi tanaga ega bo‘ladi, ularni sudralib harakatlanishga qulay qiladi. Ularning tanasi qalin, moyil sirtli va har xil ranglarda bo‘lishi mumkin. Ko‘plab charx ilonlar terisida chizilgan murakkab naqshlar va ranglar bo‘ladi, bu ularni atrof-muhitda kamuflyaj qilishga yordam beradi.

Harakatlanishi

Charx ilonlarning harakati ularni uning nomiga ham sabab bo‘lgan. Ular o‘z tanasini turli yo‘nalishlarda yagona aylantirish bilan harakatlana oladi, bu “charxlanish” deb ataladi. Bu ularning harakat qobiliyatini kuchaytiradi va qiyin joylarda ham tez sudralib yurishga imkon beradi.

Tabiiy yashash joylari

Charx ilonlar ko‘pincha o‘rmon, cho‘l va dasht hududlarida yashaydi. Ular odatda quyoshli, issiq iqlimlarni yaxshi ko‘radi, lekin ba’zilar sovuqroq hududlarda ham uchraydi.

Ovqatlanishi

Charx ilonlar asosan kichik hayvonlarni – qushlar, kemiruvchilar, ba’zan esa boshqa sudraluvchilarni ovlashadi. Ular o‘z quvvati va tezligidan foydalangan holda ovlarini tutishadi. Ko‘pchilik charx ilonlar zaharli bo‘lib, o‘z ovini zahar yordamida zaiflashtiradi yoki o‘ldiradi.

Ko‘payishi

Charx ilonlar tuxum qo‘yuvchi yoki jonli tug‘uvchi bo‘lishi mumkin, bu turga qarab farq qiladi. Ko‘payish davrida ularning faolligi oshadi va urushlarda erkaklar ayollarga raad bo‘lishadi.

Xavf va ehtiyot choralari

Charx ilonlar odatda insonlarga tajovuz qilmaydi, lekin o‘rnini yoki hayotiga tahdid sezsa, o‘zini himoya qilish uchun hamiltoni mumkin. Ularning ba’zilari zaharli bo‘lishi sababli, ularni ehtiyotkorlik bilan kuzatish va ulardan uzoq turish muhimdir.

O‘zbekistonda charx ilonlar

O‘zbekistonda ham charx ilonlarning bir qancha turlari uchraydi. Ular ko‘proq cho‘l va tog‘li hududlarda yashaydi. O‘rganilgan ma’lumotlarga ko‘ra, O‘zbekistondagi charx ilonlar turlari soni cheklangan va ularni himoya qilish choralari amalga oshirilmoqda.


Agar sizga charx ilonlarning ma’lum bir turi haqida yoki ularning biologiyasi, ekologiyasi haqida ko‘proq ma’lumot kerak bo‘lsa, so‘rashingiz mumkin.



Loyiha rivoji uchun hayriya qiling: 9860 3501 4465 8134. @Shaka_rj
Maqsad sun'iy intellekt javoblarini ko'paytirish

Uzpedia.uz