BYUNYUEL

BYUNYUEL (Bunyuel; Bunuel) Luis (1900.22.2, Kalanda—1983) — ispan kinorejissyori. 1924 yildan Parijda yashagan va “Avangard” harakatida qatnashgan. Birinchi mustaqil ishlari — “Andaluz kuchugi” (1928, stsenariysi S. Dal bilan hamkorlikda), “Oltin asr” (1930) filmlari syurrealizm ruhida ishlangan. 1932 yil Ispaniyada realistik hujjatli film (“nonsiz yer”) ni ekranlashtirdi. 1946-55 yillar Meksikada yashadi va 1960 yilda yana Ispaniyaga qaytib keldi. “Unutilganlar”, “Nazarin”, “Viridiana”, “kunduzgi go’zal”, “Oqsoch ayolning kundaligi”, “Bu notinch xohish nuqtasi”, “Robinzon Kruzo” Byunyuelning eng yaxshi filmlaridir. Diniy riyokorlikka, burjua jamiyatining ijtimoiy nohaqlik siyosatiga qarshi ruhdagi filmlar Byunyuel ijodiga xos.

Manba

O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi

Sun'iy intellekt javobi:

Luis Byunyuel (To‘g‘ri ismi: Luis Buñuel, 1900–1983) — mashhur ispan-fransuz kinorejissyori va ssenariy muallifi, surrrealizm harakatining yorqin vakili hisoblanadi. U kinoda yangicha yondashuvlar yaratish bilan xalqaro miqyosda mashhur bo‘lgan.

Hayoti va ijodi haqida qisqacha ma’lumot

Luis Byunyuel 1900-yil 22-fevralda Ispaniyaning Kalatayud shahrida tug‘ilgan. Dastlab Parij universitetida o‘qigan va u yerda surrrealist san’at harakatiga qiziqib qoldi. U eski kinotasvirlar va kinomateriallarni yangicha obrazlar bilan to‘ldirib, ijtimoiy va diniy ta’birlarni tanqid qiluvchi filmalar yaratdi.

Asosiy yutuqlari va filmlari

Byunyuelning eng mashhur ishlari orasida quyidagilarni ajratish mumkin:

“Un Chien Andalou” (1929) — surrrealist qisqa metrajli film, Salvador Dali bilan birga yaratgan, yangicha kinomontaj va tasvirlar uslublarini joriy qilgan.
“L’Âge d’Or” (1930) — surrrealizm asosidagi film bo‘lib, ijtimoiy tamoyillar va diniy qadriyatlarga qarshi tanqidlar o‘rnatilgan.
“Viridiana” (1961) — Hispaniya kinosining klassik asari bo‘lib, diniy bag‘rikenglik, insoniylik va adolat mavzularini o‘rganadi. Film ko‘plab xalqaro mukofotlarga sazovor bo‘lgan.
“Belle de Jour” (1967) — ijtimoiy va jinsiy mavzularni ko‘taruvchi film, aktrisa Katherine Hepbernning ijrosi bilan mashhur bo‘lgan.

Kino tarixiga ta’siri

Luis Byunyuel kinosanoatida surrrealizm va fantastik elementlarni kiritgan ilk ustozlardan biri hisoblanadi. U o‘z filmlarida inson psixologiyasining chuqur qatlamlarini, jamiyatdagi nafs va ijtimoiy cheklovlarni ochib ko‘rsatgan. Ko‘plab kinorejissyorlar uchun Byunyuelning uslubi ilhom manbai bo‘lib xizmat qilgan.

Xulosa

Luis Byunyuel kino san’atidagi iqlimni tubdan o‘zgartirgan taniqli surrrealist rejissyordir. Uning filmlari tarbiyaviy, ijtimoiy va diniy mavzularda o‘yga soluvchi asarlar sifatida qadrlanadi va dunyo kinematografiyasida o‘chmas iz qoldirgan.