Buxoro qatlamlari
Buxoro qatlamlari (Buxoro shahri nomidan) — oʻrta paleotsen davrida hosil boʻlgan yotqiziqlar. O. S. Vyalov birinchi boʻlib 1934-yil gorizont, 1935-yil yarus sifatida paleogen davri quyi qismiga kiritgan. 1959-yil stratigraflar kengashi qaroriga koʻra Buxoro qatlamlari deb ataldi. Asosan karbonatli (ohaktosh, dolomit mergel) togʻ jinslaridan, baʼzan gipsangidriddan iborat. Sharqiy Oʻzbekiston (Toshkent viloyati, Fargʻona vodiysi) va Janubiy Oʻzbekistonda keng tarqalgan shoʻr suvli sayoz dengiz lagunasida yashagan mollyuskalarning endemik kompleksi asosida paleotsenga kiritilgan. Xalqaro stratigrafik sxemada Buxoro qatlamlari paleotsenning tanet yarusiga (quyi qismi) mansub. Buxoro qatlamlari dagi faunalarni S. H. Mirkamolova, G. N. Kreydenkov, G. H. Soliboyev va boshqa oʻrgangan. Buxoro qatlamlari Sharqiy Ustyurtning qizil taqir gorizonti (quyi qismi) hamda Kavkaz va Qrimdagi kachin yarusi bilan taqqoslanadi. Biostratigrafik sxemada Buxoro gorizonti acarinina tadjikistanensis foraminifera va NP9 nannoplankton zonalarga taalluqli.
Adabiyotlar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Buxoro qatlamlari haqida ma'lumot bermoqchi bo‘lsangiz, ko‘pincha bu atama geologiya yoki arxeologiya sohasida ishlatiladi. Quyida Buxoro qatlamlari haqida kengroq ma'lumot beraman.
Buxoro qatlamlari – geologik kuzatuv
Buxoro qatlamlari – Buxoro hududidagi yer osti qatlamlari yoki geologik qatlamlar to‘plamidir. Ushbu qatlamlar Buxoro viloyatining geografik va geologik tuzilishini tashkil qiladi. Buxoro hududi asosan tog‘ va cho‘l zonasi bo‘lib, unda turli geologik davrlarga oid qatlamlar mavjud.
Geologik tuzilishi
Buxoro viloyati hududida asosan quyidagi geologik qatlamlar uchraydi:
- Qadimgi paleozoy qatlamlari (proterozoy va paleozoik davrlar), ular asosan karbonatli jinslar, ohaktoshlar, va shiferlardan tashkil topgan.
- Mezozoy qatlamlari, asosan yirik chumoli va homogen bo‘lgan qumtoshlar, shuningdek, loy jinslaridan iborat.
- Kenozoik qatlamlari, ya’ni yangi geologik davrga oid qatlamlar, qum, shag‘al, gil**, va boshqa sediment jinslarini o‘z ichiga oladi.
- Yer yuzasida ko‘plab joylarda qum va shag‘al qatlami chuqurroq joylarda esa tuz konlari ham mavjud.
Mineral va tabiiy resurslar
Buxoro qatlamlari ko‘plab foydali qazilmalar, masalan, tuz, gips va ba’zi neft-gaz izlari mavjudligiga guvohlik beradi. Bu jihatdan Buxoro geologik qatlamlari iqtisodiy jihatdan ham ahamiyatlidir.
Arxeologik jihatlari
Buxoro qadimiy shahar sifatida ko‘plab tarixiy qatlamlarga ega. Arxeologik qazishmalarda Buxoro shaharining turli davrlarga oid madaniyat, hayot tarziga oid qatlamlar topilgan. Bu qatlamlar shaharni rivojlanishi, aholining turmush tarzi va san’atini o‘rganishga yordam beradi.
Yakuniy so‘z
Buxoro qatlamlari (geologik va arxeologik) nafaqat ilmiy, balki iqtisodiy va tarixiy ahamiyatga ega. Ular orqali hududning tabiiy boyliklari, yer osti tuzilishi va qadimiy madaniyat tarixi haqida ko‘plab ma’lumotlarni bilib olish mumkin.
Agar siz Buxoro qatlamlari haqida aniqroq yoki boshqa soha bo‘yicha ma’lumot kerak bo‘lsa, iltimos, aniqroq so‘rashingiz mumkin.