Buxoro Amirligi bayrog‘i
Buxoro Amirligi bayrogʻi yoki
Buxoro Amirining bayrogʻi Buxoro amirligining rasmiy davlat ramzi va Amirning bayrogʻi boʻlgan. Bayroq 1868-yilda amir Muzaffar tomonidan tasdiqlangan va 1920-yilda BXSR tashkil etilgandan keyin bekor qilingan.
Ifodalanishi
Bayroq och yashil rangdagi toʻgri toʻrtburchak matodan tikilgan boʻlib, Amir nomi arabcha harflar bilan mil boʻylab oltin rangda, boʻsh joyida esa shahodat yozilgan. Yozuvlar orasiga himoya tumori boʻlgan „Fotimaning qoʻli“ (Hamsa) ustidagi oltin yarim oy va besh qirrali yulduz oʻrnatilgan. Matoning chegarasi qora bezakli toʻq sariq rangda edi. Mil yashil boʻlib, tepasida oltin yarim oy edi.
Tarixi
Bayroq 1868-yilda amir Muzaffar tomonidan tasdiqlangan. Koʻp oʻtmay, xuddi shu yili Buxoro amirligi Rossiya imperiyasining vassaliga oʻtib, uning protektorati maqomini oldi. Mustaqillik boy berilganidan keyin ham bayroq amirlikning ramzi sifatida foydalaniladi. Bu bayroqdan Buxoro amirligining keyingi amirlari: Said-Abdul-Ahad-xon va Said Olimxon ham foydalangan. 1920-yil 2-sentabrda Qizil Armiya va Yosh buxoroliklar Buxoroni bosib oldilar, 8-oktabrda Buxoro Xalq Sovet Respublikasi eʼlon qilindi. Amir va uning hukumati Buxoro amirligining sharqiy qismiga, soʻngra Afgʻoniston amirligiga qochishdi.
Buxoro amirligi hududida sovet hokimiyati oʻrnatilgach, amir bayrogʻi bekor qilindi, uning oʻrniga boshqa bayroq ishlab chiqildi. 1921-yil 23-sentabrda boʻlib oʻtgan ikkinchi Umumbuxoro qurultoyi Buxoro Xalq Sovet Respublikasi Konstitusiyasini qabul qildi va tasdiqladi, uning 79-moddasida BXSR bayrogʻi tasvirlangan: :
1924-yilda SSSR Oʻzbekiston SSR, Turkmaniston SSR va Tojikiston ASSR oʻrtasida BXSR hududini milliy-hududiy chegaralashni amalga oshirdi. Ushbu milliy-hududiy chegaralash natijalariga koʻra, BXSR va uning bayrogʻi bekor qilindi va uning oʻrniga yangi ittifoq respublikalarining bayroqlari ishlab chiqildi.
Hozirda Buxoro tarix va oʻlkashunoslik muzeyida XX-asr boshlariga mansub Buxoro bayrogʻi saqlanmoqda: qizil hoshiyali toʻq yashil mato, unda "Fotimaning qoʻli, oq yarim oy va uchta besh qirrali yulduz tasvirlangan.
Manbalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Buxoro Amirligi — O‘rta asrlarda Markaziy Osiyoda, ayniqsa hozirgi O‘zbekiston hududida mavjud bo‘lgan siyosiy davlatlardan biridir. U XVIII asr va XIX asrning boshlarida mavjud bo‘lgan va o‘zining mustaqil siyosiy, madaniy va iqtisodiy hayoti bilan ajralib turgan.
Buxoro Amirligi bayrog‘i haqida ma'lumot
Buxoro Amirligining rasmiy bayrog‘i haqida aniq va keng tarqalgan hujjatlar mavjud emas, chunki u zamonlar davomida bir qancha o‘zgarishlarga uchragan. Ammo tarixiy manbalarga ko‘ra, Buxoro Amirligi bayrog‘i odatda yashil rangda bo‘lgan va unga oltin rangdagi arabiy yozuvlar, islomi an’analarga mos ravishda oy va yulduz ramzlari kiritilgan.
- Rangi: Yashil rang musulmonlar orasida muborak, istiqbol va hayot ramzi sifatida keng qo‘llangan. Shuning uchun ko‘plab musulmon davlatlari, xususan Buxoro Amirligi ham bayrog‘ida yashil rangni afzal ko‘rgan.
- Yozuvlar: Bayroqda Qur’on oyatlaridan yoki islomi mavzudagi frazalardan iborat arabiy yozuvlar bo‘lishi mumkin. Bu yozuvlar davlat hokimiyatining diniy asoslari va legitimatsiyasini ifodalaydi.
- Ramzlar: Oy va yulduz ramzlari musulmon dunyosida keng tarqalgan bo‘lib, ular ko‘pincha bayroqlarda paydo bo‘lgan. Oy Osmon, yulduz esa nur timsoli sifatida qabul qilingan.
Bayroqning tarixi va ahamiyati
Buxoro Amirligi bayrog‘i nafaqat davlatning ramzi, balki uning musulmon dunyosidagi o‘rnini ham bildiradi. Bayroq yordamida Amirlik o‘zining mustaqilligi, diniy qadriyatlari va siyosiy kuchini namoyish qilgan.
XIX asrda Rossiya Imperiyasi ta’siri kuchaygani sari Buxoro Amirligi bayrog‘i va boshqa davlat ramzlari o‘zgarishga uchragan. Lekin Buxoro bayrog‘i an’anaviy va diniy elementlarni o‘zida saqlab qolgan.
Hozirgi kunda
Bugungi kunda Buxoro Amirligining bayrog‘i tarixiy yodgorlik sifatida saqlanadi va ko‘pincha tarixiy-turistik materiallarda, muzeylarda va madaniy tadbirlarda namoyish etiladi. Uning ramzi O‘zbekistonning markaziy tarixiy merosining bir qismi hisoblanadi.
Agar aniqroq ko‘rinish yoki rasm kerak bo‘lsa, Buxoro Amirligining tarixiy bayroqlarini ko‘rsatadigan tarixiy kitoblarni yoki ishonchli onlayn manbalarni tavsiya qilaman.