BRYUSOV VALERIY YAKOVLEVICH

BRYUSOV VALERIY YAKOVLEVICH [1873.1. (13). 12 Moskva 1924.9.10] rus yozuvchisi, dramaturg. Moskva universitetini bitirgan (1899). Ilk she’rlari G’arb she’riyati ta’sirida yozilgan (1894— 95). “Durdonalar” (1895), “Bu — men” (1897), “Uchinchi qorovul” (1900) to’plamlari Bryusov ijodi kamolotidan darak beradi. Mazkur asarlarda uning ijodiga xos ilg’or xususiyatlar — obrazlarning maromiga yetganligi, har bir she’r va butun kitobning qat’iy kompozisiyaga egaligi, notiqlik san’atining kuchliligi sezilib turadi. “Odamovilar” (1900-01) dostonida o’sha davr tuzumi keskin tanqid qilinadi. “Shaharlarga va jahonga” (1903) to’plamiga kirgan asarlarida ishchi mehnati madh etiladi. Bryusov 20-asr boshlarida rus adabiyotidagi modern va simvolizm oqimi rahnamosi bo’ldi. “Gulchambar” (1906) she’riy to’plami shoirning romantik ruhdagi eng yaxshi asari sanaladi. “Barcha motivlar” (1909), “Soyalar ko’zgusi” (1912), “Kamalakning yetti rangi” (1916) she’riy to’plamlarida rus jamiyatidagi, kishilar ruhiyatidagi o’zgarishlar tasvirlanadi. “Olov farishta” (1908), “Zafar mehrobi” (1913) tarixiy romanlarida zamonaviy voqealarga monand mavzular topa bilgan. “Yer” dramasida kelajak haqida fikr yuritiladi. “So’nggi orzular” (1920), “Bunday kunlarda” (1921), “Daqiqa”, “Yiroq-yiroqlar” (1922), “Shoshil” (1924) she’riy to’plamlarida Bryusov davrga hamnafas shoir sifatida namoyon bo’ladi. Bryusov adabiy tanqidchi sifatida ham ijod etgan (“Rus she’riyatida yangi oqimlar”, 1913; “She’r haqida fan”, 1919 va boshqalar).

Manba

O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi

Sun'iy intellekt javobi:

Bryusov Valeriy Yakovlevich (1873-1924) — rus shoiri, yozuvchi va tarjimon, rus adabiyotining simbolizm va futurizm oqimlari vakillaridan biridir. U o‘z asarlari bilan rus adabiyotida yangicha poetik uslublarni yaratishda muhim rol o‘ynagan. Bryusov adabiy faoliyatini 1890-yillarning oxirida boshlagan va tezda rus simbolistlari orasida taniqli shaxsga aylangan.

Bryusovning ijodi ko‘plab mavzularni qamrab olgan bo‘lib, u tarixiy va falsafiy mavzularga ham katta e'tibor bergan. Uning she'riyati o‘zining tasviriyligi, sezgirligi va intellektual chuqurligi bilan ajralib turadi. Bryusovning eng mashhur asarlari qatoriga “Urush”, “Ikki dunyo”, “Yaşash o‘yinlari” kabi she'rlar kiradi.

Bundan tashqari, Bryusov tarjimon sifatida ham faoliyat yuritgan, u Ye. Poet, Verlen, Mallarmé singari G‘arb shoirlarini rus tiliga muvaffaqiyatli tarjima qilgan. Tarjimalari rus poeziyasiga yangi namoyandalarni olib kirishda muhim ahamiyat kasb etdi.

Bryusov shuningdek, rus adabiyotining rivojlanishida muhim adabiy tanqidchi va nashriyotchi sifatida ham tanilgan. U adabiy jurnallarni boshqargan va yangi iste'dodlarni qo‘llab-quvvatlashga katta hissa qo‘shgan.

Umuman olganda, Valeriy Bryusov rus adabiyotida modernizmning shakllanishida katta rol o‘ynagan shaxs bo‘lib, uning ijodi rus va butun dunyo adabiyoti tarixida muhim iz qoldirgan.