BREXT (BRECHT) BERTOLT

BREXT (BRECHT) BERTOLT (1898.10.2, Augsburg — 1956.14.8, Berlin) — nemis yozuvchisi, rejissyor. 1933-47 yillarda muhojirlikda. “Berliner ansambl” teatriga asos solgan (1949). Falsafiy-satirik pyesalari zamonaviy, tarixiy va mifologik mavzularda yozilgan. “Uch pullik opera” (1928 yilda sahnalashtirilgan, 1931 yilda chop etilgan), “Kuraj ona va uning bolalari” (1939 yilda yozilgan, 1941 yilda nashr etilgan), “Galiley hayoti” (1938-39 yillarda yozilgan, 1955 yilda nashr etilgan), “Sezuanlik saxiy odam” (1938— 40 yillarda yozilgan, 1943 yilda nashr etilgan) va boshqa asarlarida zamonaviy dolzarb muammolar insonparvarlik, antifashistik ruhida o’rtaga tashlangan. Brextning teatr nazariyasiga oid ishlari (“Hozirgi zamon teatri yo’lida”, “Teatrda dialektika” va boshqalar) 20-asr Yevropa teatrshunosligiga ta’sir etgan.

Manba

O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi

Sun'iy intellekt javobi:

Bertolt Brecht (toʻliq ismi: Eugen Berthold Friedrich Brecht) — XX asrning eng nufuzli nemis dramaturglari, shoirlari va rejissorlaridan biri. U 1898-yil 10-fevralda Angaltda tugʻilgan va 1956-yil 14-avgustda Ostfildbrennda vafot etgan. Brecht nafaqat dramaturg, balki teatrdagi nazariyotchilardan biri sifatida ham mashhur boʻlib, zamonaviy teatr rivojiga katta ta'sir koʻrsatgan.

Hayoti va ijodi

Bertolt Brecht erta yoshligidanoq adabiyot va san'atga qiziqib, 1917-yilda Birinchi jahon urushi qatnashchisi boʻlgan. Urushdan keyin u oʻzining ijodiy faoliyatini boshladi va 1920-yillarda Berlindagi teatr sahnalarida o'zining asarlarini ko'rsatdi.

Asarlari va uslubi

Brechtning dramaturgiya uslubi "epik teatr" deb ataladi, u klassik dramatik teatrdan farq qiladi. Epik teatrning asosiy maqsadi tomoshabinlarni voqea-hodisalarni passiv qabul qiluvchi emas, balki o’ylashga undovchi, tanqidiy qarashga undovchi tomoshabinga aylantirishdir. Buning uchun Brecht "estrani buzish" (Verfremdungseffekt yoki "ajratish effekti") usulini ishlatgan, ya’ni sahnadagi voqealar yoki xarakterlar tomoshabin uchun tanish bo’lgan holda, ularni yangi yoki g’alati tarzda taqdim etib, ular ruhiy jihatdan voqealardan ajralib turadilar.

Mashhur asarlari

"Mamma Dada" (1920-yillar boshida)
"Titin o‘limi" (Der gute Mensch von Sezuan, 1943) — insoniylik va axloqiy masalalarni koʻtaruvchi drama.
"Sezarning o‘limi" (Der kaukasische Kreidekreis, 1944) — siyosiy va ijtimoiy masalalar haqida.
"Mahkumlarning jangi" (Die Dreigroschenoper, 1928) — bu asar kino va teatrda ko‘p bor qayta ishlangan, ayniqsa uning musiqasi mashhur Kurt Vayld tomonidan yaratilgan.

Siyosiy faoliyati

Brecht marksist ideologiyasiga yaqin bo‘lgan va uning drama asarlari ko‘pincha ijtimoiy-siyosiy mavzular bilan bog‘liq. U fashizm va sotsial adolatsizlikka qarshi ochiq pozitsiyada turgan. 1930-yillarda Germaniyadagi fashistik rejimdan qochib, AQSh va keyinchalik Yugoslaviya va Shvetsiyada yashagan. Ikkinchi jahon urushidan keyin u GDR (Sharqiy Germaniya)ga qaytib, u yerda faoliyatini davom ettirgan.

Merosi

Bertolt Brechtning ijodi zamonaviy teatr va dramaturgiya rivojiga katta hissa qo‘shdi. Uning epik teatr konsepsiyasi ko‘plab dramaturglar va rejissorlar tomonidan o‘rganilib, rivojlantirildi. U ijodiy yondashuvi teatrda siyosiy va ijtimoiy muammolarni ko‘tarish uchun yangi usullarni yaratdi.

Xulosa

Bertolt Brecht 20-asr teatrining inqilobchisi deb hisoblanadi. Uning ijodi nafaqat nemis, balki butun dunyo teatrining taraqqiyotiga ta’sir ko‘rsatdi. U nafaqat dramaturg, balki ijtimoiy tanqidchi sifatida ham yodda qoladi.

Agar qo‘shimcha ma’lumot yoki ayrim asarlarning tafsilotlari haqida so‘ramoqchi bo‘lsangiz, bemalol so‘rashingiz mumkin.