Boysunqur Mirzo

Boysunqor Mirzo ( 1477 - 1499 ) - Temuriylar sulolasining Movarounnahrdagi to'qqizinchi hukmdori hisoblanadi. 1495-1497 yillar hukmronlik qilgan.

Biografiyasi

Boysunqor Mirzo (1477-1499) Sulton Mahmud mirzoning ikkinchi oʻgʻli, temuriy Abu Sayidning uchinchi oʻgʻli bo'lib, otasidan keyin hukumronlik qilgan.

Dastlab otasi unga Buxoroni meros qilib bergan.

1495- yilda, otasi vafotidan soʻng, u Mavarounnahr Temuriylar davlatini boshqargan. Hukmronlik yillari 1495-1497 yillar hisoblanadi.

Samarqandni qamal qilish 1496-yil noyabridan 1497-yil mayigacha yetti oy davomida temuriylar oʻrtasidagi oʻzaro urush davrida sodir boʻldi . Bobur va Sulton Ali mirzo qoʻshinlari Boysunqor mirzoga tegishli boʻlgan Samarqand shahrini muvaffaqiyatli qamal qilib, egallab oldilar.

Uning hukmronligi davri notinch edi, ichki ziddiyatlar va taxt uchun ketayotgan kurashlar uning hukumronligiga ham rahna solib turgandi. 1496-yilda u hokimiyatni saqlab qolish uchun boshqa bir temuriyzoda Sulton Ali Mirzo bilan kurashishga majbur bo'ldi. Dastlab uni Shayboniyxonga yaqin boʻlgan Sulton Mahdiy va Hamza qoʻllab-quvvatlagan, biroq keyinchalik ular undan voz kechgan.

Boburning yozishicha, Boysunqur Odili taxallusidan foydalanib, yaxshi she’r yozgan. Samarqandda Boysunqur mirzo g‘azallari shu qadar keng tarqalgan ediki, mirzo g‘azallari bo‘lmagan xonadon kam edi. Ammo hozirda ular saqlanib qolinmagan.

Bobur o‘z qo‘shinini Boysunqur Mirzoga qarshi boshlab, ko'plab muvaffaqiyatlaridan so‘ng Samarqand yaqinidagi Yama qishlog‘ida qarorgoh tuzdi. Keyin bir qancha toʻqnashuvlar boʻlib, ikki tomon ham katta yoʻqotishlarga uchradi, Bobur otryadlaridan biri shaharliklar tomonidan magʻlubiyatga uchradi, asirga olingan askarlar qatl etildi. Bobur soxta chekinish manevrini amalga oshirdi, shahar aholisi va askarlar shaharni tark etib, Bobur qo'shinini ta'qib qilishga qaror qildilar, ammo keyinroq pistirmaga tushib qolishdi.

Qish yaqinlashgach, Bobur o‘z askarlarini joylashtirish uchun kulbalar qura boshlaydi. Bu vaqtda Bobur Boysunqorning ittifoqchisi oʻzbek xoni Muhammad Shayboniyga qarshi chiqdi . Shayboniy tavakkal qilmay, Samarqand tomon chekindi. Boysonqur mirzo oʻz ittifoqchisining harakatlaridan norozi boʻlib, ittifoqchilar oʻrtasida janjal kelib chiqadi va Shayboniy oʻz qoʻshinlarini tortib oladi.

1497- yilda temuriylarning amakivachchasi Bobur yetti oylik qamaldan so‘ng Samarqandni egallab oladi va Sulton Boysunqor Mirzo Hisorga qochishga majbur bo‘ladi. Bu yerda uni Xusravshoh qoʻllab-quvvatladi, ammo keyin Samarqandni egallashga boʻlgan muvaffaqiyatsiz urinishlardan soʻng unga homiylik qilishni toʻxtatdi, keyinchalik o'zi uchun boshpana topolmay ko'p vaqtini yo'otgan.

O'limi

Boysunqor Mirzo 1499- yil 17-avgustda Hisorda Xusravshoh qoʻlida vafot etadi. Boysunqor mirzodan keyin avlodi davom etmadi.

Manbalar

Adabiyotlar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Boysunqur Mirzo — Temuriylar davrining mashhur amiri va harbiy rahbari bo‘lib, Amir Temur (Tamerlan) va uning avlodlari davrida faoliyat yuritgan shaxslardan biridir. U o‘z nomini tarixda ko‘proq shaxsiyati va sarkardalik faoliyati bilan tanitgan.

Boysunqur Mirzoning hayoti va faoliyati haqida ma’lumot

Boysunqur Mirzo Amir Temur davrining avlodlaridan biri, uning nabiralaridan hisoblanadi. U ko‘pincha Temuriylarning siyosiy va harbiy ishlarida muhim rol o‘ynagan shaxs sifatida tilga olinadi.
Boysunqur Mirzo, o‘z vaqtida turli hududlarda hukmdorlik qilgan va davlatni boshqarishda faol qatnashgan. Uning hukmronligi Ostona (Samarqand), Farg‘ona, Buxoro va boshqa o‘rta asr Movarounnahr hududlariga taalluqli bo‘lgan.
Boysunqur Mirzo Temuriylar davrida avlodlar va hududlar o‘rtasida kuchli siyosiy aloqalar o‘rnatishda muhim rol o‘ynagan, shuningdek, o‘sha davr armiya tuzilmasi va harbiy kampaniyalarida rahbarlik qilgan.
Uning asarlari va hayoti haqidagi yozmalar ko‘pincha tarixiy manbalarda uchraydi, shuningdek, u Temuriylar tarixini o‘rganishda muhim shaxs sifatida e'tirof etilgan.
Boysunqur Mirzo Temuriylar sulolasining ichki nizolarida ham qatnashgan. U ba’zan o‘sha davr siyosiy mojaro va nizolarida markaziy figura bo‘lgan.

Tarixiy ahamiyati

Boysunqur Mirzo Temuriylar davrining intriqalari va siyosiy-saroy hayotini o‘rganishda kalit ro‘ldadir. Uning faoliyati orqali Temuriylar davrining siyosiy tuzilmasi, hukmdorlar o‘rtasidagi munosabatlar va o‘sha davrning harbiy kampaniyalari haqida ko‘p narsa bilish mumkin. U shuningdek, tarixiy yodnomalarda o‘zining mardonavorligi va sarkardalik fazilatlari bilan eslanadi.

Agar siz Boysunqur Mirzo haqida yanada batafsil yoki konkret savollar berishni istasangiz, iltimos, ayting. Men qo‘shimcha ma’lumot berishga tayyorman.